Ga naar de inhoud

‘De postdienst in België tijdens de eerste wereldoorlog’


200 jaar terug in de tijd:
Op 8 oktober 1817 werd Mariadal gekocht door de Zusters van Hoegaarden.
De geschiedenis van Mariadal, een klastaak uitgewerkt door Ruben (4de leerjaar)

De plaats waar Mariadal zich nu bevindt was ongeveer 13 eeuwen geleden een woonstboerderij van ongeveer 12 hectaren groot.
De eerste keer dat Mariadal nog eens opduikt in de geschiedenis was in 1013 bij de slag van Hoegaarden. De Luikse prinsbisschop Balderik II wilde van de woonstboerderij een versterking maken en begon met een grote gracht, de “lange gracht.” (vandaar de naam Lange Grachtstraat).
Daarna wou hij een versterkte burcht van de boerderij maken. De graaf van Leuven wou natuurlijk niet dat iemand meer macht zou hebben in zijn streek dus ging hij ten strijde tegen Balderik II en Balderik verloor de strijd.

In 1453 erfde de begaarden of bogaarden onder leiding van de prior het Hof van Overlaer. Ze stichtten er een klooster. In het

Ruben

midden van de 16de eeuw hadden deze begaarden al een eigen hoeve, een brouwerij, een wijngaard een kapel en een kerkhof alles tesamen was dat ongeveer 50 hectaren groot.


De 17de eeuw was een ongelukseeuw voor Europa: oorlog, misoogst, natuurrampen, die 17
brachten hongersnood, ziektes en dood mee.

De bogaarden waren bijna de enige rijke mensen in Hoegaarden. Daarom plunderden de Hoegaardiers het klooster van de begaarden minstens 1 keer.
In 1797 werd de prior gevangen genomen en werden de begaarden verdreven. In mei 1797 werd alles openbaar verkocht.

Rond 1800 wou een zekere Joseph Delfosse een schooltje beginnen voor verwaarloosde kinderen samen met een paar jonge vrouwen. Hun schooltje begon in Jodoigne maar het ging daar niet goed dus verhuisden ze naar
Tienen maar daar ging
het ook niet goed dus uiteindelijk verhuisde ze naar het leegstaande klooster dat vroeger van de begaarden was. Toen noemden ze het niet meer het Hof van Overlaer maar
Maagdendal en kort daarna veranderde de naam in Mariadal.

ijspret op de vijver in …. 1935!!!

Vanaf toen was Mariadal een school.

Nog een paar belangrijke data:

In 1818 werd het een gebouw van de armenschool
1857 werd het park aangelegd
1868 bouw van 3 nieuwe klassen
1891 oprichting van een huishoudschool en bouw van een lagere school 1897 oprichting van kleuterschool en bouw van kleuterschool
1898 oprichting van beroepsschool
1923 bouw van normaalschool
1956 restauratie sint Rochuskapel
1959 oprichting van een middelbare school
1971 BLO verhuist van Tienen naar Hoegaarden
1971 jongens toegelaten in lagere school
1975 jongens toegelaten in middelbare school
1983 opheffing middelbare school

Moeilijke woorden
Begaarden of bogaarden: zijn mannelijke begijnen
Prior: Is de baas van de begaarden
Normaalschool: Is een school om juf te worden
Hectare: Is een oppervlakte maat van 10 000 m²
Ruben Geukens, 4de leerjaar ‘Mariadal’
In mei 1797 (jaar V van de Franse Republiek) was Mariadal met al zijn bezittingen verkocht als ‘nationaal domein’ en door 4 bogaarden, de paters Henri Coenegras en Leonard Andries, en de broeders Guillaume Janssens en Pierre Bollen opgekocht en dan voorlopig afgestaan aan twee plaatselijke pachters in afwachting van betere tijden. Het goed was erg verwaarloosd en op het eerste zicht weinig geschikt om er een pensionaat in onder te brengen.
Die kwam er op 8 oktober 1817, toen het burgerlijk contract gesloten werd waarbij de geassocieerde ‘zusters’ van E.H. Delfosse het klooster kochten met goedkeuring van de vier overblijvende bogaarden. Petronille Pieraerts, Marie Joseph Evrard, Clotilde Doutremer en Marie Joseph Crampen vertegenwoordigden op burgerlijk vlak hun gemeenschap; zij namen de verplichting op om elk jaar aan elk van de vier bogaarden een levensrente van 450 Brabantse gulden uit te keren en na het overlijden van twee van hen een rente van 500 gulden aan elk van de twee overblijvende. Zij waren ook verplicht van een aantal geheime clausules op zich te nemen, o.a. een eeuwigdurend jaargetijde van 25 missen te laten celebreren voor elk van de bogaarden na hun overlijden, bij die gelegenheid eveneens eeuwigdurend voor 30 maten rogge aan gebakken brood uit te delen aan de armen; er was ook nog een artikel over een heroprichting van de gemeenschap van de ‘Paters Bogaarden’. De vier tekenden in het besef dat de overblijvende bogaarden al oude mensen waren en dus niet in staat om terug een communauteit in te richten.
Dit contract werd geratificeerd door paus Pius VII; dit moest gebeuren omdat het om een kerkelijk bezit ging dat op onrechtmatige wijze door de staat was aangeslagenHet duurde wel tot 1820 vooraleer de nodige herstellingswerken en aanpassingen waren gebeurd en de ‘gemeenschap’ definitief naar Hoegaarden kon verhuizen.
Alpaidis 52ste jaargang (2016), nr. 205, 4/2016
Joseph Putzeys , alias
‘Jef Juus’(Hoeg.1844)
oprichter van de
suikerfabriek aan de
Gete verwerver van
verschillende patenten in
de suikerraffinaderij …
was ook al een bekende
bekwame en eigenzinnige
Hoegaardier
(Maurice Dodion en
Wasily Pedjko)
19 Ernest Ourystraat – La Jette (oude naam voor = La Ghète = de Gete) (wordt vervolgd)
M_Museum Leuven: Op zoek naar Utopia (tot 17.01.2017)
In 1516 publiceert Thomas More een
boekje gedrukt in Leuven bij drukker
Dirk Martens.
Hij beschrijft een denkbeeldig eiland
‘Utopia’ waar geluk en
rechtvaardigheid heersen.
Wereldwijd zijn er van de 300 gedrukte
exemplaren nog een dertigtal bewaard.
Het exemplaar dat te Leuven de
tentoonstelling opent is gemerkt met
het ex-libris van Dr. Henricus Joannes
Rega, niet alleen stichter van een
studiebeurs voor kinderen van
Outgaarden en Hoegaarden, maar

Ex-libris van dokter Rega (1690-1754) (lees artikel in ‘Familieschoon’)
ook peter van een telg van de familie Sweerts
Meer uitleg in ‘Familieschoon’

Wie heel wat wil leren over ons Hoegaards bier binnen een beperkt geografisch (Vlaaams Brabant) en chronologisch (20ste eeuw) kader, lees en geniet van volgend overzichtswerk5
Heel wat informatie wordt in deze
publicatie verwerkt afkomstig van
Raymond Billen, Miel Mattheus
en Albert Guilluy;
Brouwen en brouwers in de 19de
en 20ste eeuw in brabant;
Vormt een mooie aanvulling bij
de ‘Graven van de Brouwers’ op
het kerkhof, de artikelenreeks
die we begonnen in dit nummer
.

5 Tollet A., Vlaams-Brabant drinkt, Bier- en jenevercultuur sinds 1800, Provincie Vlaams-Brabant en uitgeverij Openbaar Kunstbezit Vlaanderen, 2015, 204 p
Alpaidis 52ste jaargang (2016), nr. 205, 4/2016
De jaarlijkse ‘Parramore ’herdenking (zaterdag 26 november 2016) te Hauthem
Wachtend op de Amerikaanse delegatie
(dank aan Christian Puttevils voor de foto’s)
De Bloemenhulde ter ere van George Fisher Parramore,
gesneuveld op 22-jarige leeftijd ( Hauthem 01.125.1943)
21
Carine Puttevils, voorzitster van het ‘Parramore’ comité, met van rechts te beginnen Yvette Kleynen, voorzitster van onze heemkring, Georges Sweerts, onderdeken van de Confrérie der V Geslachten, de Amerikaanse afgevaardigde, en Diane Nitelet, Raymond Billen en Caroline Geens, bestuursleden van de heemkring

Dottermans, een naam met wortels te Hoegaarden
Een publicatie van Jef Vanderwegen
Het is niet uitzonderlijk dat de schrijfwijze van een oude familienaam zodanig verandert dat de oorspronkelijke naam niet meer herkend wordt en waardoor de etymoloog op een dwaalspoor terecht komt. Dit was ook het geval met nakomelingen van de Hoegaardse familie Dotremont en de familie Dottermans.
Sedert de beginjaren 1600 vinden we in de parochieregisters van Hoegaarden de naam Dotremont of varianten van de naam geschreven als d’Outremont, d’Oultremon, … De Hoegaardse Dotremont is waarschijnlijk afkomstig uit het Luikse.
De familie Dotremont had te Hoegaarden een uitgebreid nageslacht waaronder verscheidene brouwers, schepenen, meiers of burgemeesters.
In 1978 publiceerde Hubert Van Nerum in zijn boek ‘De Dotremont uit Hoegaarden en elders’ een uitgebreide stamboom van deze familie.
We pikken ons verhaal in bij een van hen: Jacobus Dotremont een tweelingskind, geboren te Hoegaarden op 18 mei 1706. Jacobus trouwde tweemaal en had in het totaal 14 kinderen. In 1732 trouwde hij een eerste maal te Tienen met Elisabeth Clara Racourt en ze hadden samen 7 kinderen waarvan de eerste 3 geboren werden te Tienen en de andere kinderen te Hoegaarden. In het tweede huwelijk van Jacobus schonk zijn echtgenote Anna Catharina Gentil hem nog eens 7 kinderen.
Het tweede kind uit het eerste huwelijk van Jacobus, werd geboren te Tienen op 15 april 1734 en kreeg dezelfde naam als zijn vader, Jacobus Dotremont.
Deze laatste Jacobus (de jongere) trouwde in 1753 te Hoegaarden met Maria Magdalena Van Simphoven en het werd een gezin met 13 kinderen.
Jacobus was een van de vele brouwers die er toen in Hoegaarden waren. Jacobus en Maria Magdalena hadden al twee gehuwde kinderen en een zoon als religieus toen de 28-jarige ongehuwde dochter Dorothea Elisabeth zwanger geraakte.
Niets ongewoons toen en ook niet in deze tijd maar zoals blijkt uit de geboorteakte van haar kind, trok Dorothea Elisabeth naar Brussel – of werd naar Brussel gestuurd – om daar te bevallen en om haar kind er waarschijnlijk achter te laten.
De weg naar Brussel liep langs Bertem, een dorp tussen Leuven en Brussel. In Bertem woonde toen haar tante Anna Joanna Dotremont, een zus van Jacobus en die getrouwd was met de Bertemnaar Philippus Neefs.
De zwangere Dorothea Elisabeth is niet in Brussel geraakt, ze beviel op 25 november 1786 bij haar tante te Bertem van een zoontje. Het kindje werd door haar tante Anna Joanna en haar aangetrouwde oom Philippus Neefs ten doop gedragen. Het jongetje kreeg de voornaam van zijn peter Philippus en de familienaam van zijn moeder. In de doopakte werd de naam ingeschreven als Doltermans.
Dorothea Elisabeth liet haar kindje in Bertem achter. De kleine Philippus werd opgevoed door Dorothea’s tante Anna Joanna en haar oom Philippus Neefs.
Waar moeder Dorothea Elisabeth naartoe trok, kon nog niet achterhaald worden.
Philippus groeide op te Bertem en was 26 jaar toen hij in 1813 te Heverlee trouwde met Maria Elisabeth Laeremans. De band tussen Philippus en zijn moeder Dorothea Elisabeth was niet helemaal verbroken want zij was aanwezig op het huwelijk van haar natuurlijk kind. In die tijd verbleef Dorothea Elisabeth te Binkom.
Alpaidis 52ste jaargang (2016), nr. 205, 4/2016
Bij het huwelijk in 1813 werd de naam van Philippus als Dottermans geschreven en dat was het ontstaansmoment van die naam.
De schrijfwijze van de familienaam ‘Dottermans’ is sedert het huwelijk van Philippus in 1813 tot nu onveranderd gebleven. Daarenboven blijkt dat er geen andere Dottermans’en zijn in Vlaanderen dan afstammelingen van Philippus.
De naam Dottermans bleef gedurende 4 generaties in de omgeving van Heverlee en Leuven hangen vooraleer in het tweede kwartaal van de 20ste eeuw op te duiken in andere provincies dan Vlaams-Brabant.
In gans Vlaanderen kreeg de naam enige bekendheid via de actrice Els Dottermans.
Te Bertem waar stamvader Philippus in 1786 geboren werd, dook na een afwezigheid van een eeuw de naam opnieuw op in het jaar 1900. In dat jaar trouwde Leonard August Dottermans uit Heverlee met de Bertemse Maria Ludovica Vanzegbroeck.
In het gezin kwamen er 11 kinderen, allen geboren te Bertem. Het jongste kind was Frans Emiel Dottermans, geboren in 1922.
Frans Emiel werd als werkweigeraar in december 1943 door de Gestapo opgepakt en te Breendonk opgesloten. In maart 1944 werd hij bij een represaillemaatregel door de Duitsers gefusilleerd. De naam Dottermans is voorgoed aan Bertem verbonden omdat er na Wereldoorlog II een straat genoemd werd naar Frans Emiel Dottermans.
Het verhaal rond het ontstaan van de naam Dottermans, de nakomelingen van deze familie en hun voorouders uit Hoegaarden, werd door Jef Vanderwegen aan de hand van aktes en foto’s uitgebreid beschreven in een brochure van een 80-tal pagina’s.
Een exemplaar is tegen €16 verkrijgbaar bij de auteur of via Heemkundige Kring van 23
Hoegaarden.
Jef Vanderwegen
016 / 26 10 79
jefvanderwegen@yahoo.com
Wie een exemplaar van dit werk wenst, stuurt een mail naar de auteur en schrijft 16 euro per exemplaar over op de rekening van de Confrérie BE63 3300 5449 0008 en dan zorgen wij dat het exemplaar of de exemplaren ter bestemming aankomen;
Als ‘Dotremont’ is het een prettige aanvulling op de genealogie en als geïnteresseerde in alles wat ‘familiekunde’ aangaat is het mooi voorbeeld van ‘wath’s in a name’!

 

Retouradres: Driemaandelijks tijdschrift P802006
Dodion Maurice Afgiftekantoor 9550 HERZELE
Lelielaan 34
3191 Boortmeerbeek

 

Inhoud Familieschoon Anno LVII nr 58(NR) 4/2016

 

Art. 226 Bestuursvergadering Confrérie – 03/12/2016 (Herwig Van Nerum) Art. 227 De voorbije Regentiedag (Maurice Dodion en Wasily Pedjko) Art. 228 Carolus van Nerum (Hoeg. 02.12.1743-Leuven 03.09.1768)
(Maurice Dodion en Wasily Pedjko)
Art. 229 Dottermans, een naam met wortels te Hoegaarden (Jef Vanderwegen) Art. 230 Familiegeschiedenis Putzeysen (Norbert Vranckx) Art 231 Ons funerair erfgoed/Les cimétières Dringende oproep tot al onze
familieleden en afstammelingen / Message d’urgence à tous nos membres Art. 232 De Stamhouder, een Familiekroniek, uitgeverij Prometheus, 2014 (19de druk) Art.233 M-Museum Leuven: Op zoek naar Utopia (tot 17.01.2017) onverwachte rol voor H.J. Rega (1690-1754) (Maurice Dodion en WasilyPedjko)
Art.234 Waar in Brussel hebben Hubert Sweerts en zijn familie gewoond (Emile Leclercq en Maurice Dodion)
Bestuursleden Hoegaardse Heemkring
Yvette Kleynen (voorzitter),
Rik Cipers (ondervoorzitter)
Carolien Geens (secretaris), Elise De Dobbeleer, Diane Nitelet, Bart Hendrix, Arthur Van Nerum, , Wasily Pedjko, Bouthé Irène, Maurice Dodion, Georges Stienlet, Noël Verlaers en Raymond Billen

 

– Alpaidis (verschijnt 4 x per jaar) en kost 15 EURO/JAAR
– Familieschoon, tijdschrift van de Confrérie van de V Geslachten,
verschijnt eveneens 4 x per jaar) en kost ook 15 €/Jaar
Ons rekeningnummer : BE35 3631 3613 9237 BIC begunstigde: BBRUBEBB
Onze website: www.heemkring-hoegaarden.be
Inlichtingen: Carolien Geens
Tel. 016/76 78 43
e-mail: carolien_geens@hotmail.com
e-mail: dodionm@hotmail.com
Alpaidis 52ste jaargang (2016), nr. 205, 4/2016

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-205-53ste-jaargang-4-2016