Ga naar de inhoud

Outgaarden ca. 1900 door de bril van pastoor Figeys

 

 

[28][1]

Gegevens

  • Uitgestrektheid van het grondgebied: 108ha 19a (07.06.1807)
  • Bevolking 31.12.1899: ca 800,
  • 602 communicanten [29][2]
  • 21 dopen
  • 11  overlijdens
  • 3 huwelijken

Pastoor Joannes Franciscus Figeys
(Brussel 13.06.1837, gewijd: 17.12.1864, pastoor benoemd: 24.06.1881)

Nam ontslag als pastoor na een beroerte

Tot belooning van een onberispelijk leven, schonk God hem eene heilige doud. H. GHE, VAN NAZ.
TER ZALIGER GEDACHTENIS
VAN DEN EERWEERDEN HEER
Joannes-Franciscus FIGEYS
GEWEZEN PASTOOR VAN AUTGAERDEN
AALMOESENTER DER CLARISSEN-COLETTIENEN

Joannes Fransiscus Figeys

geboren te Brussel den 16 Juni 1837, en godvruchtig in den Heer ontslapen te Leuven den 7 Augustus 1908, voorzien van de HII. Sacramenten.

Hij was een weldoende herder, den arme en ongelukkige behulpzaam, liefdadig voor de schooljeugd, bedaard en minzaam, altijd opgeruimd, zijne plichten getrouw, vol liefde tot God en den evennaaste.


Met beroerte geslagen en door een langdurige ziekte beproefd, heeft hij dezelve met de grootste verduldigheid verdragen. Noch zorgen, noch gebeden konden zijne kwaal genezen. De wil des Heeren is geschied; zijne heilige Naam zij gebenedijd!

Broederschappen

  • O.-L.-Vrouw van de H. Rozenkrans (10.07.1881): 81 leden; het doel is de mensen aan te zetten om elke week drie ‘rozenhoedkens’ te bidden met het overdenken van de 15 mysteriën.
  • Broederschap van de Gedurige Aanbidding (10.07.1862): 330 leden; het doel is een onafgebroken aanbidding te hebben van O. H. Jezus Christus in zijn ‘aanbiddelijk Sacrament’ op den dag van de ‘Gedurige aanbidding’: 16(?) juli.
  • De godvruchtige vereniging van de H. Kruisweg (16.01.1876): 324 leden; doel: de wekelijkse oefening van de H. Kruisweg door de leden.
  • De Derde Orde van Sint Franciscus (16.02.1900): 16 mannen; 36 vrouwen; het doel is de mensen aan te zetten christelijk te leven, om ze van de gevaarlijke vermaken af te trekken en de christelijke ‘zede in de familie te doen erleven’ (sic); bijzondere feestdagen: H. Franciscus, H. Ludovicus, H. Elizabeth.

Kapellen

  • Aan het ‘oostuiteinde’ van de parochie staat de kapel van de H. Rochus (1675); de weekmis [30][3]werd daar gelezen tijdens de opbouw van de kerk in 1760; op 20.04.1760 werd het H. Sacrament naar daar gedragen.
  • Er is een kapel van O.-L.-Vrouw aan de baan van Zittard, aan het pachthof van Claes (nu Nijs)

Kerkhof

Het kerkhof ligt aan de kerk.

Het leven

De bevolking legt zich toe op de landbouw en een beetje op de koophandel (hoornvee en verkens). Onze boeren verbouwen tarwe, rogge en haver, enz. en een beetje vlas, maar vooral suikerbieten.

Gemeenteschool

Men spreekt hoofdzakelijk Vlaams en een weinig Waals.

Er zijn twee gemeentescholen, één voor de jongens met als onderwijzer Philibert Rowie die 76 jongens telt en één voor de meisjes, met als onderwijzeres Boeijn (Bouyen) en waar er 81 meisjes zijn ingeschreven.

Maatschappij der onderlinge bijstand

Er is een ‘maatschappij der onderlinge bijstand’ opgericht in december 1900, met als voorzitter de heer pastoor, en als schatbewaarder en schrijver de onderwijzer.
Er zijn 2 beschermleden en 8 ereleden. De maatschappij telt 23 mannen, 9 vrouwen en 7 kinderen, en er zijn er nog 5 bijgekomen, zodat we nu in totaal 53 leden hebben. Dit leverde ons in totaal voor het jaar 1900 een storting op van in totaal 111 frank.
Op 9 maart 1901 tellen we al:55 gewone leden en 18 bescherm- en ereleden, zodat we nu 184 frank in kas hebben.

Autgaerden L'église

Geschiedenis

Vóór 1559 waren Lumay en Outgaarden bisdom Luik

In 1559 gaat Lumay over naar het bisdom Namen en Outgaarden naar Mechelen
Vóór 1559 hoorden beiden bij het concilie van Jodoigne, na 1559 gaat Outgaarden over naar de dekenij Tienen.

Het patronaatsrecht, het benoemingsrecht van de pastoor ligt bij het kapittel van Visé.
De kerkvisitatie, het controlebezoek van de deken aan de parochie van 1588, leert ons dat de parochie Outgaarden een kwartkapel [31][4] is.

Na de Franse Revolutie niet erkend, werd een oratorium afhankelijk van Goetsenhoven
Kerkfabriek van Lummen stemde in 1809 een toelage van 500 frank voor een dienstdoende priester, een toelage die vernieuwd werd in 1821. Ook koning Willem weigert de erkenning in 1825. Maar in 1842 wordt Outgaarden weer een volwaardige parochie.

Sint Niklaas kerk Outgaarden

De kerk heeft twee beneficiën:

  • De beneficie van O.-L.-Vrouw, die uit 4 bunder bestaat, belast met een wekelijkse mis (inkomen in 1618 was 40 gulden)
  • Het beneficie van Sint Pieter, 1 1/5de dagmaal [32][5] land belast met 1 mis om de twee weken (inkomen was 4 gulden in 1618)

In 1640 worden de twee stichtingen verenigd met de pastorij.

Autgaerden Sint Rochus kapel - Ecole des garçons

Vrome stichtingen:

  • Fundatie E. H. Balthazar Schoenans, kanunnik van Sint Leonardus Luik, stichtte een tweede mis op zondag; hij gaf een rente van 108 frank (= huidige waarde) door zijn testament van 27.07.1759 bij notaris Andries te Tienen; deze rente is door een nieuwe titel erkend bij notaris Philippe Andries op 19.03.1834 en afgelegd door acte bij notaris Putzeys te Hoegaarden (08.05.1844)
  • De donderdagse mis was een fundatie van Desiderata Nijs, wed. van Matteus Nijs, gesticht in 1760, waarvoor ze een kapitaal van 1.500 gulden naliet aan de kerk (is teniet).

Studiebeurs Henri-Joseph Rega

H. J. Rega op Leuvens stadhuis

Op 17.07.1754 zijn er door acte voor notaris Eijckermans te Leuven twee studiebeurzen gesticht door Joseph Rega, primarius en doctor in medecijnen in de universiteit te Leuven

  • ten voordele van zijn familie wat betreft de eerste beurs.
  • De 2de komt ten goede aan inwoners van Leuven, Hoegaarden, Outgaarden en Lumay. Als collateurs fungeren de pastoor van het Groot Begijnhof Leuven en de pastoor van Outgaarden. Nu is dat de beurzencommissie van Brabant.

Hij was zoon van Pierre Rega (Outgaarden 23.12.1646- Leuven 29.06.1731).
Henri-Joseph is te Leuven geboren op 26 april 1690. Hij werd dokter in de geneeskunde aan de Leuvense universiteit. In 1717 was hij al prof aan dezelfde instelling en in 1719 werd hij er zelfs de rector van.
Zijn vader Pierre Rega was gehuwd te Leuven op 23 mei 1677 met ene Elisabeth Mertens van Leuven. Haar vader had een blekerij in de parochie van Sint Kwinten.
Pierre werd vrij vlug weduwnaar en hij ging een tweede huwelijk aan met Christine Van Herberghe uit
Hoegaarden. Zij was dochter van Henri Van Herberghe en Marie Van Mol.

De gilde van St-Sebastiaan, die in het jaar 1642 een cijns van 2 deniers betaalde . In het jaar 1729 verkreeg zij van de gilde van Leuven een nieuw reglement; nu bestaat de gilde nog maar uit enige mannen zonder invloed. “Het Schuttershuys is verkocht geweest door de regering (sic) met een rente van 6,84 frank voor twee missen. ‘Zij bezitten noch hunne braak verschierd met zilvere platen hunne vaandel, die bewaard woorden bij den hoofdman. De plechtige bijeenkomst is met de feestdag van St-Sebastiaan. Alle drij jaren op Sinxendag schieten zij den vogel om enen nieuwen koning te noemen.”

Ex-libris van H. J. Rega

De parochieregisters (dopen, huwelijken, sterfgevallen) zijn vanaf den 22 september 1796 begonnen door Benedictus Joseph Clement, pastoor in de tijd van de vervolging tot heden, uitgenomen van het jaar 1811 tot 25 oktober 1816, die ingeschreven zijn in de registers van de kerk van Lumay
Eene note boeck van Laurentius Van Meldert, pastoor in 1759

Grafstenen

1. In de oude kerk

In de oude kerk voor 1760 lagen verschillende grafstenen, maar alle zijn in stukken gekapt om te dienen voor buyten trappen van de pastorij naar den hof en zijn totaal versleten; op een stuk kan men nog lezen: ‘jare 1684. 8 Februarij. Bid voor zijn ziel’.

2. Op het kerkhof

staat een stenen kruis met volgende tekst: ‘Hier leyt begraven de eerbare Barbara Van Lammes, Huys(vr)e van de eersamen Servaes Rega die stierft in den jare 1676 den 26 september’.

3. Op de muur van de kerk

‘DOM quiete et memoriae Joannis Ambrosius De Walhyns, Ecclesiae Sti Nicolai in Autgaerden pastoris qui dum pestifera grassaretur luens, gregen rectore ex inopinato orbatum, prius vicariae dein proprio nomine annos 36 rescit omnibus omnia factus ; Natus Thenensis VII decembris 1800, obiit in Autgaerden XXXI decembri MDCCCLV. Haec ad latera templi cujus decori promovendo nunquam non strident. Requiescat in pace’.
Soror fratri desideratissimo hoc monum. Cui

4. Nog aan de muur van de kerk:

Overleden aan een besmettelijke ziekte

  • Petrus Wirix (St-Pieters Vissenaken 28.07.1781-20. .1827)
  • Charles Lebegge (+14.09.1794)
  • Théres Nijs (+06.04.1800)
  • Caroline Lebegge (+28.03.1806)
  • Guillaume Nijs (+01.03.1808)
  • Nicolas Lebegge (+02.11.1816)
  • Anna Lebegge (+05.09.1838)
  • Elizabeth Lebegge (+08.02.1841)
  • Philippine Lebegge (+16.11.1846)
  • Catherine Lebegge (+09.04.1855)
  • Angelique Dandoy (+29.04.1859)
5. Langs de kant van de straat:
  • À la mémoire de Mademoiselle Marie Thérèse Hanset (ZL 24.123.1812 – Outg. 13.07.1886)
  • J.B.Vandermolen (Hoegaarden 27.11.1820-Outg. 26.03.1887) et de son épouse M. H. Hanset (ZL 27.04.1820 – Outg. 13.01.1887)
  • Marie Joséphine Everard, (Outg.21.07.1855-21.09.1889), echtg Gustave Alphonse Vandermolen
  • Marie Elizabeth Degrez (1802-84) en echtgenoot Joseph Fumier (1804-88) 
Kapel van O.-L.-Vrouw van Smarten achter de hoeve Claes (hoeve Nijs)

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-214-55ste-jaargang-1-2019

Bronnen en citaten[+]