Ga naar de inhoud

De watermolen van Hoksem

De molenaars/restaurateurs en de watermolen van Hoksem

De watermolen in het centrum van Hoksem (Hoegaarden)

De molenaars/restaurateurs en de watermolen van Hoksem worden genomineerd op 15 juni 2019 te Kortemark

Het Molenforum Vlaanderen brengt hulde aan de eigenaars/restaurateurs van de watermolen op de Mene in Hoksem. De Molen van Hoksem in Hoegaarden is genomineerd is als “ACTIEVE MOLEN 2019”. 
Tijdens een plechtigheid in Kortemark worden de betrokkenen als beheerders en vrijwillige molenaars gevierd: ‘voor de inzet om de molen in werking te houden en onderhoudswerken uit te voeren’.

De Molenaars

Bart De Taeye, werktuigbouwkundig ingenieur en molenaar

Bart De Taeye en Elke De Rijck, werktuigbouwkundig ingenieurs van de KU Leuven kochten de molen in 1998; Bart volgde de opleiding tot artisanaal molenaar.

Na 35 jaar maalt de watermolen van Hoksem opnieuw. De feestelijke opening met folkmuziek van Fjost en Galathea en lekkers uit de oven, vond plaats op zondag 4 september 2016.

Oude en minder oude foto’s van de molen

Het molengebouw met de sluis (foto’s E. Saelmaekers)
Luiwerk met houten kroonwiel
Molen Hoksem
Molen Hoksem

Geschiedenis

Er is een vermelding van een molen in 1340 ‘Apud Hoxeem …iuxta semitam ducentem versus slachmoelen’, het was toen een slagmolen [1] . Volgens Kempeneers gaat deze vermelding uit het Tiense stadsarchief om de nog bestaande molen te Bijgaarden.

Het kapittel van Hoksem werd opgericht in 1348 als gevolg van de testamentaire beschikking van kanunnik Jan van Hoksem in 1344 en 1347. In de 17de eeuw waren zij in elk geval de bezitters van 1654 tot 1679.

De watermolen van Hoksem dateert van 1640 en was eigendom van het kapittel.

In 1798 werd hij verkocht aan N. Meys die er in 1824 nog altijd de eigenaar van was. De molen had toen één waterwiel van 2pk en twee maalstoelen. Aan de molen was ook een brouwerij verbonden.

De watermolen van Hoksem dateert van 1640 en was eigendom van het kapittel.
in 1824 werd er naast de graanmolen ook een volmolen en een okermolen geïnstalleerd. vermoedelijk werd na de eerste wereldoorlog het houten bovenslagrad vervangen door een turbine.
De molen werd bij overlijden van Albert Gellens, de laatste molenaar. in 1981 stilgelegd.
De meeste machines en ook een steenkoppel werden verkocht of weggegeven en de molen raakte in verval.

Bart De Taeye en Elke De Rijck, werktuigbouwkundig ingenieurs

In 1988 kochten Bart De Taeye en Elke De Rijck, werkbouwkundig ingenieurs, de gebouwen.

De restauratie verliep in verschillende fasen. Dak, houten vloeren en dito ramen werden vervangen. De muren werden opnieuw opgevoegd. Daarna werd de stuw vernieuwd en de beek over een lengte van twintig meter gekanaliseerd. De vastgeroeste turbine werd hersteld.

De twee steenkoppels en de gietijzeren tandwielen, de meelkisten, karen en alle grote en kleine houten onderdelen werden gemaakt.

Door het water in de Mene op te stuwen ontstaat een verval van drie meter. Door een opening in de muur stroomt het water in de turbineput. het water kan enkel weg door een buis van ca. 50 cm. Bovenop de buis staat de turbine die door de kracht van het water begint te draaien. De rotor drijft een verticale as aan die dan weer de machines in werking zet.

Gegoten molensteen (Molen Hoksem)

Onderzijde van de gegoten molensteen met excentrisch zwaaipandscherpsel, Vlaamse viertakrijn en gat waarin het onderijzer paste; oude molen, nu opgesteld in de tuin

Na 35 jaar is de watermolen feestelijk heropend op zondag 4 september 2016.

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-215-56ste-jaargang-2-2020

Bronnen en citaten[+]