Ga naar de inhoud

221. Klokkenpatrimonium

De klokken in de kapellen va Hoegaarden

Oud Rusthuis, Hoegaarden

Stichting Vandertaelen Van Nerum ©Hoegaardserfgoed.be
De dakruiter ©Hoegaardserfgoed.be

Er bevindt zich een klokje in een bescheiden torentje aan de Tiensestraat in Hoegaarden. Het gaat om de klok in de kapel van het oude rusthuis. Dat complex is verkocht aan de Tiense Huisvestingsmaatschappij en wacht op de verbouwing. Voor zover we ingelicht zijn blijft het hoofdgebouw staan maar wordt de kapel gesloopt. Het is de bezorgdheid van de onderzoekers wat er gaat gebeuren met de klok? Omwille van de ontoegankelijkheid hebben we de klok niet kunnen “omhelzen”. Het zou te betreuren zijn dat ze zou verdwijnen zonder adres na te laten.

Kapel St Servatius, Rommersom

In de wijk Rommersom ten noorden van het centrum staat een kapel van St. Servatius. Deze kapel is beschermd onder erfgoednummer 43560 maar is in een belabberde toestand binnenin. Vooraan staat op het dak een dakruiter waarin een klok hangt die door de bouwvalligheid van de oksaalverdieping niet bereikbaar is. We heb ben enkel een vage foto kunnen maken van de binnenkant van het dakruitertje.
Gelukkig geeft Frank Doperé op pagina’s 67-68 in [3] ons uitgebreide informatie over deze klok. Ook wordt vanuit deze publicatie een afbeelding van de klok toegevoegd. Vlak onder de schouder staat tussen twee stellen van gietringen, drie bovenaan en twee onderaan

(7) In de vorige nummers verschenen achtereenvolgens de klokken van Outgaarden, Meldert en St-Gorgonius-Hoegaarden

 

De St.-Servatiuskapel ©Hoegaardserfgoed.be
De St-Servatiusklok kapel te Rommersom ©Hoegaardserfgoed.be

Dan volgt een palmettenfries met daaronder op de flank van de klok een tekst die over vijf lijnen staat uitgespreid.

REFECTA ET AUCTA SUB
REGIMINE AMPLISSIMI
D.D. SWEERTS PASTORIS
NEC NON DECANI 1776
ET D. HUBERTI SWEERTS MAMBURNI

In vertaling: Hermaakt en vermeerderd tijdens de ambtstermijn van de zeer doorluchtige Heer Pastoor en Deken Sweerts en van de Heer Hubert Sweerts als peter 1776.
Boven de slagring zien we nog eens vier gietringen waarvan de tweede langs boven beduidend vetter is dan de andere.

Uit een geschrift van Hubertus Sweerts, Cappelmeester van Rommersom komen we te weten dat de klok gemaakt werd door de Tiense klokkengieter Peeter Peeters in 1776. Doperé [3] laat ook nog opmerken dat tussen de woorden regimine en amplissimi een gat gedicht werd met daarin een letter R ingegrift .
We hopen dat deze opmerkelijke klok een eervolle plaats zal krijgen bij de nakende restauratie van de kapel.
Petrus Peeters was een zoon van het echtpaar Josef Peeters, meestergast bij Andreas Vanden Gheyn die huwde met Anna Margareta, de dochter van Andreas.
Petrus Peeters stierf op 22 december 1777. Er zijn van Peeters een half dozijn klokken bekend in de omgeving van Tienen die alle dateren tussen 1738 en 1764.
De gordijntjes die onder de tekst van hierboven op de klok staan zijn identiek aan deze die Andreas Vanden Gheyn gebruikte op zijn klokken. In de verzameling Tchorski [11] verwijst men naar Petrus Peeters maar noemt hem denigrerend “fondeur mineur”.
Een systematische inventaris van het werk van Petrus Peeters en van zijn vroegere meester zou interessant zijn om deze gieters hun terechte plaats in de geschiedenis van de klokkengieterij in Tienen te geven. Als we de gegevens vergelijken met deze op de klok van de Catharinaklok hieronder dan vermoeden we dat we de naam van de gieter kunnen terugvinden onder de schouder aan de tegenoverliggende kant van de patroons naam. Ook zullen er op de lip nog drie gietringen te vinden zijn.

Catharinakapel, Sint-Margriete-Houtem

Het oorlogsverslag van pastoor Van Gucht [10] vermeldt de kapel van St. Catharina in Houtem. met een klok van 65 cm hoogte, 55 cm doormeter en 5 cm dikte.
Uit het Nieuwsblad van 8 september 2014 [9] halen we het volgende: De klok uit 1764 is ten dele gegoten met het metaal van een oudere klok. De kapel is al in 1328 vernoemd.

De Catharinakapel in Houtem ©hoegaardserfgoed.be
De Peetersklok in haar geheel ©Hoegaardenerfgoed.be

In de houten dakruiter hangt een historische klok die is gemaakt door Petrus Peeters in Tienen. Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium geeft dit aan maar het beschikt over geen foto in het archief. Tussen twee paren gietringen onder de schouder staat

P. PEETERS ME FUDIT 1764 A. LOOS CAPPELMEESTER

Detail van de Peetersklok ©Hoegaardserfgoed.be
De gietersnaam op de Peetersklok ©Hoegaardserfgoed.be

Boven de vijf gietringen boven de slagring krijgen we informatie over de weldoeners,

PEETER HEER JOANNES JANSSENS MEETER ANNA MARGARITA VAN OSMAEL

Tenslotte vinden we nog eens drie gietringen een eindje boven de lip.

Technische gegevens Klokken

KapelKlokGieterHoogteDiaLip Toon Jaar
RochuskapelDakruiterklokLe Fever19.525.52.3A1674
 Gangklok 1Le Fever15.5191.7D1675
 Gangklok 1 16.5201.1G 
 Gangklok 1Causard15181.5CIS 
 Refterklok 10131F 
Servatiuskapel Peeters 41  1776
Catharinakapel Peeters43544.1G1764

 

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-221-56ste-jaargang-4-2020