Ga naar de inhoud

De Beekbewoners aan de Westkant

De Beekbewoners aan de Westkant van het huidige Parochiecentrum tot aan de ‘Beek’ (vervolg)

De Breus(schaul)

De Breus(schaul) of de ‘Ecole de l’immaculée Conception’ (De Onbevlekte Ontvangenis), De parochie had nog geen eigen schoolgebouw en evenmin een woonst voor de broeders in 1900. De eerste maanden van hun verblijf te Hoegaarden hebben de broeders hun intrek mogen nemen in het huis van de familie Stockmans. [18][1]. Op Goede Vrijdag, 5 april 1901, namen ze hun intrek in de gebouwen van wat nu het parochiecentrum is op de Tiensestraat. Hun woonst was bewoonbaar, de schoollokalen moesten nog gebouwd worden. Dat broederhuis was vroeger een grote schuur, nu herbouwd in een gerieflijke woonst. Recht over de schuur stond vroeger een groot woonhuis, een weinig gotisch van stijl, en een stalling voor 15 paarden. Op de voorgevel las men: ‘Café Julien. Ecurie pour 15 chevaux.’ Deze gebouwen waren nu zo goed als afgebroken en op dinsdag 15 oktober 1901 zouden de nieuwe klaslokalen ingewijd worden. 

De broeders gaven de school te Hoegaarden op in 1920 wegens gebrek aan voldoende gediplomeerde onderwijzers [19][2]. Ondertussen was er een plaatselijk schoolcomité sinds 1913 [20][3] en de school werd verder gezet met lekenleerkrachten. De gebouwen werden overgenomen door de ‘Parochiale werken van de dekenij Tienen’ in 1924. Met het schooljaar 1972/3 verhuisde de school naar de zusters.

School der Onbevlekte Ontvangenis

Jekke Koeizijk en Pikke Mondag.

Ze bewoonden een huis met winkel en een kleine boerderij met stallen en een schuur die uitstak tegenover de ander huizen. De schuur was gebouwd met zichtbare balken en daartussen gewit. Jekke dankte haar naam aan de grote gierpoel én mesthoop voor haar deur en het sterk reukje dat daarvan afkwam. En Pikke rook al niet veel beter als hij zat was: dan kakte hij in zijn broek waar hij zat of stond.

Jekke verkocht snoep in horekens die ze uit oud gazettenpapier had gevouwen. En als de kinderen snoep kwamen kopen moesten ze achteraf “de lege horekes” (sic) terugbrengen want dat kostte geld!
De bronnen zijn schaars over haar afkomst maar ergens was ze familie van Waar Maes.

 Waar de schuur van Jekke stond zal Lewie en Klara van de Sirk later een huis zetten alwaar ze velowinkel begonnen. Op de plaats waar eens de mesthoop stond bouwde Lewie ’n tweede huis dat later zou bewoond worden door het gezin van Rutte (Robert) Van Nerum, van 1938 tot 1950. De laatste twee jaar bracht hun zoon Tuur zijn kersverse echtgenote, Josée Coenen (de bloemiste), nog mee onder ’t dak.

Schets Beekbewoners

Chil (Kastrol) van Jakkes

Au mouton blanc

Chil (Kastrol) van Jakkes, getrouwd met Leeske; hun dochter Julia zal later de stoffenwinkel, rechts in het huis, openhouden. Ze heten in feite Ausloos.

De andere dochter trouwde met Charel Rosier van de winkel (Tissus, Confections) op de Plek. 

Later werd vóór de winkel ’n tweede gebouwd, gelijk met de gevel van de andere huizen ‘Au mouton blanc’.

Hun zoon, Mon van Jakkes, trouwde met een meiske van Van Winkel van op de Vroente

Achille Ausloos x Elisa Dotremont en Raymond Nagels (bovenste rij) Felicie Dotremont, Emma Dotremont met Irma Ausloos, Pa Jakkes (Jean Dotremont x Julienne Van Ex), Odile Dotremont en Lucien Nagels (onderste rij) -.

Achille Ausloos x Elisa Dotremont en Raymond Nagels (bovenste rij)
Felicie Dotremont, Emma Dotremont met Irma Ausloos, Pa Jakkes (Jean Dotremont x Julienne Van Ex), Odile Dotremont en Lucien Nagels (onderste rij)

Schets Beekbewoners

Waar (Edouard, Edward) Maes

Bezat veel huizen op de grote weg van Tienen naar Geldenaken.
Zijn schuur stond waar nu (ca. 1980) ’t Gemeentekrediet staat, en iedere zaterdag, als iedereen zijn braai (= de stoep) had gekeerd (= geveegd), kwam Rekes of Vital met ’n kruiwagen hooi door de hele straat en niemand zei er wat van.

Waar Maes (’t boerke van Waar Maes) woonde in het grote huis.

Kinderen: drie jongens, drie meisjes.

De zonen waren:

  • Rekes Bluts, die jongman bleef;
  • Leander, de chef van de statie in Tienen:
  • Vital, die trouwde met Dil Kaaien (Odile Vandermolen) en ze kregen 3
    kinderen: Henri, Hilda en Matilleke; Hilda zou later trouwen met Rik van de ‘Plezanten Hof’ (Delmotte), wiens zuster Maria, trouwde met Jos Peeters, één der bronnen van dit ‘BEKELANT’.

De meisjes waren:

  • Octavie die jongedochter bleef en met Rekes het huishouden bleef doen:
  • Palmyre;
  • Mathilde, die later de moeder werd van Palmyre, de moeder van Irène van Delmulle.

Naast Waar (Edouard, Edward) Maes

Naast het grote huis van Waar Maes stond er nog ’n kleiner dat van hem was. Eerst bewoonden Ree Bessem en Zwette Jeanne dit huis. Ree is ’n zoon van Bare Bessem(ans) die meer dan 100 jaar werd; Ree en Jeanne hadden 3 kinderen: Stéphanie, Albert en Gustaaf. Daarna kwam Florent Beccauw uit Rommersom er ’n velowinkel openhouden, samen met zijn vrouw Ermendine.

Heel op het einde woonde in dit huis ook nog Fonke Vaaske, de “kremboor” (ijskreem venter), wiens vrouw later in Oteppe zou verongelukken. Dit huisje werd later opgekocht door Staaf Peeters, broer van Palmyre, getrouwd met Makke Kwest (Hardiquest).

 Marikke Bolle

Marikke Bolle, getrouwd met Constant Stevens. Eén van hun dochters was Emeleke die later de moeder zou worden van Miel Mathijs van Overlaar, Maria en Germaine.
Marike Bollen had een winkeltje waar men boekshering (= bakharing), stokvis en pekelharing kon kopen en toebak, mostaard en zelfgemaakte lekpijlen.

De familie van Marcel Vlasselaers

– De familie van Marcel Vlasselaers woonde neven de Canal; de vader was Bare, de mandenmaker en zijn vrouw was Merikke.

De Canal ‘Au canal de Louvain’,

Was eerst een afspanning waar reizigers konden overnachten. De allereerste telefoon van Hoegaarden was in de Canal, en allen daarheen. ’t Was zo’n geval om te draaien. Frans (den Donker) van de Canal was ’n gepensioneerde gendarm en naast het huis was vroeger ’n paardestal waar de collega-gendarmen hun paard konden laten rusten.

Frans had met zijn vrouw Stéphanie Roeks (Schoofs) twee dochters. Allebei schoon vrouwen. Marie-Louise trouwde met Paan van de Kloosterstraat en Margritte (de boonstaak) huwde met een Merckx van Kumtich, de granenmarchand en die was ’n duivenkampioen. 

Frans verbouwde de paardenstal in winkel voor hoejes en klakken voor zijn ene dochter en in het linkse gedeelte van de Canal maakte hij ’n specerijenwinkel voor zijn andere dochter. De Canal stond op de hoek van de grote weg en de Stupkensstrot.

Bare Boi, Trees Pit en Jekke de Lameer

En dan stonden 3 kleine huisjes wat achterin en dwars ten opzichte van de Stupkensstraat

  • In het eerste woonde Bare Boi, de smet;
  • In het tweede Trees Pit
  • In het laatste Jekke de Lameer; in dit huisje zou ‘Rapid’ (Edward Boesmans) ’n kortstondige carrière hebben van ‘snelle kapper’.

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-211-54ste-jaargang-2-2018

Bronnen en citaten[+]

Hoegaarden als eeuwenoud bierdorp

De brouwerijen te Hoegaarden volgens de cijnsregisters van de
prinsbisschop van Luik in het jaar 1599 en 1600.

Recent vonden we 2 lijsten terug van de brouwerijen die actief waren in Hoegaarden in het jaar 1599 en 1600. Deze lijsten zijn terug te vinden in 2 cijnsregisters van Hoegaarden die op heden bewaard worden in het Rijksarchief van Luik [1][1]. Deze lijsten zijn opgesteld omdat elke eigenaar van een brouwerij jaarlijks belasting moest betalen aan de prinsbisschop van Luik.

Hierna volgen de twee lijsten en een bespreking.

Cijnsregister  anno 1559

Hier volgen die paencynsen (anno 1599), waervan elck panis sjaers betaelt XX stuijvers.

  1. Gonis Van Hagendoren (1)[2] 
  2. Marten Van Parijs (2)[3]
  3. Willem Nijs (3)[4] ))
  4. Gonis Van Roije (4)[5]
  5. Jan Putmans (5)[6]
  6.  Hendrick Gielis
  7. Jan Assels (6)[7]
  8. Ghiert van Osmael (7)[8]
  9. Art Diethawers (8)[9] [6][10]
  10. Winde Pieter
  11. Pieter Van Arschot
  12. Pieter Scrix (9)[11]
  13. Vincent Bon Jan (10)[12]
  14. Lambrecht Thonis
Lijst met Brouwers Anno 1599
Lijst met Brouwers Anno 1600
Cijnsregister  anno 1600

Paencijnse (anno 1600), waer van elck paenhuijs sjaers betaelt XX stuijvers.

  1. Gonus VAN HAGENDOREN was de zoon van Pierre Van Hagendoren en Christine Vandermolen. Hij was gehuwd met Maria Tritsmans en nadien met Ida Collart. Schepen van Hoegaarden.
  2. Marten VAN PARIJS. Had 4 kinderen nl 1) Anne, gehuwd met Jan Ralis 2) Martin, gehuwd met Lucie Diethouwers 3) Denise, gehuwd met Gregoire Taverniers en nadien met Jan Van Aerschot (zie verder) en 4) Catherine . 
  3. Willem NIJS. Had volgens een notarisakte [3] 3 kinderen : 1) Barbara Nijs gehuwd met Vranck Swelden 2) Maria Nijs en 3) Jan Nijs, gehuwd met Lucie Van Linter en nadien met Christine Mues. Jan Nijs was pachter in Honsem op het pachthof van de abdij van Park.)) 
  4. Gonis VAN ROIJE (VAN ROY, VAN ROYEN). Was gehuwd met Elisabeth de Baillieu. Schepen van Hoegaarden. (Zie ook testamenten L. Borremans in Eigen Schoon en de Brabander, 1973) ))
  5. Jan PUTMANS (VANDENPUTTE, VANDE PUTTE [4] Hij was schepen [5]  van Hoegaarden. 
  6. Jan Assels. Hij was gehuwd met Elisabeth Ralis, waarvan afstamming. De familie ASSELS was een familie met talrijke religieuzen.
  7. Gheert van Osmal was de zoon van Gerard Van Osmael en Catherine Van Molle. Hij was gehuwd met Marguerite Laenen (Van Laenen), waarvan afstamming.
  8. Art DIETHAWERS (DIETHOUWERS). Hij was dorpsmeester (burgemeester) van Hoegaarden [6]
  9. Pieter SCRIX (VAN SCHRIEK, VANDEN SCHRIECK). Hij was gehuwd met Barbara Fonteniers. Schepen van Hoegaarden.
  10. Vincent BON JAN (BON JEAN, BONJEHAN). Hij was gehuwd met Catherine Smets en nadien met Anne Van Osmael. Zijn zoon Vincent was burgemeester en schepen van Hoegaarden.
  11.  Leon MARIX (MARICQ). Was de vader 7 van Christine MARIX, gehuwd met
    Lambert DE PAS, meier van Hoegaarden, Beauvechain en Tourinnes-la-Grosse.
  12. Gheert LAMEIJNS (LAMEYNS, LAMEYN, LAMENS, VAN LAMMEN). Hij was gehuwd met Barbara Taverniers. Bezat een huis met hof “op die beek tot Hougarde”. 

[2] Deze gegevens komen uit Geneanet met als voornaamste bron : Familiegeschiedens van Michel Joseph
Hermans. Enkele gegevens zijn afkomstig uit het rijksarchief.
[3] Rijksarchief Leuven, Notariaat, Notaris Festraets uit Tienen. Akte 16/03/1637.
[4] Het gebruik van de familienaam Putmans en Vanden Putte (Vande Putte) binnen éénzelfde familie vonden we ook terug in Leuven in het begin van de 17e eeuw nl. voor de familie van Joannes Putmans gehuwd met Joanna Van Caverson. In de geboorteakten van hun kinderen (in de parochieregisters van de St Pieterskerk) vinden we de familienamen Putmans (2), Vandeputte (1) en Vande Putte (1).
[5] Rijksarchief Leuven, Schepenarchief Hoegaarden, Rollen boek 1034 bis, akte dd. 6/11/1609
[6] Rijksarchief Leuven, Schepenarchief Hoegaarden, Rollen, boek 1034, akte dd. 7/01/1602

Gegevens van enkele brouwers [2]

Deze lijsten tonen aan dat er al veel brouwerijen actief waren in Hoegaarden eind 16e en begin 17e eeuw : 21 brouwerijen in 1599 en 22 bouwerijen in 1600.

Wanneer we de 2 lijsten vergelijken, dan stoppen de brouwerijen van Hendrick Buntinx, Jan de Cuijpere en Art Diethawers (Diethouwers) in 1600 maar komen er wel 4 brouwerijen bij : de brouwerij van Leon Marix, Hendrick Panis, Ghiert Lameijns en Jaicque Maraigne.

Bovenstaande lijsten zijn echter niet volledig. In een vorig artikel over de Hoegaardse brouwerijen die cijns betaalden aan de prinsbisschop van Luik, toonden we reeds aan dat er ook brouwerijen waren die géén cijns verschuldigd waren aan Luik. [9]  Er waren dus minstens 21 brouwerijen actief in 1599 en minstens 22 in 1600.
En er waren zeker meer brouwers actief. Want de bovenstaande lijsten geven enkel de eigenaars van de brouwerijen weer. In Hoegaarden waren steeds veel huurbrouwers actief. Uit de bestaande brouwerijregisters [10] weten we dat het aantal huurbrouwers het aantal 8 brouwerijen steeds sterk overtrof.

Terecht kunnen we Hoegaarden bestempelen als een eeuwenoud bierdorp ! Hoegaarden al eeuwen geleden geregeerd door zijn brouwers.

Wat ook opvalt in deze eeuwenoude cijnslijsten is dat verschillende eigenaars van een brouwerij tevens schepen waren in Hoegaarden. Schepenen werden benoemd door Luik en de benoeming was voor het leven.
De lokale macht [11] was in 1600 reeds in de handen van brouwers en dit zou zo blijven voor de volgende 2 eeuwen.
Hoegaarden al eeuwen geleden een aantrekkingspool voor brouwers.
Volgens Alphonse Wouters [12] was Hoegaarden begin 1600 een ware aantrekkingspool voor nieuwe brouwers.
Deze werden door de bestaande brouwerfamilies echter als indringers beschouwd : « Au commencement du XVIIe siècle, quelques personnes “de diverses nations” s’étant établies dans le bourg pour exercer la même industrie, des plaintes très vives s’élevèrent contre ces intrus.

[7] Rijksarchief Luik, Chambres des comptes de la pincipauté de Liège, A4, n° 713 , Mémoire touchant Hougarde : « Lambert Depas… at épousé Christine Marix, fille de Leon Marix et ont engendré sept enfants…. »
[8] Familieschoon LVI nr 51 art. 194 : Genealogie Lamens uit Bost door M. Dodion en Wasily Pedjko. Gheert Lameijns zijn oudste zoon Gregorius Lameijns was kanunnik en priester te Hoegaarden. Zijn tweede zoon Jan Lameijns nam de brouwerij van zijn vader over. (zie verder)
[9] Zie ook Alpaidis 49e Jaargang nr. 191, 2/2013 : De eigenaars van de brouwerijen te Hoegaarden tussen 1715 en 1732. Bijvoorbeeld in 1716 betaalden er 11 brouwerijen cijns aan de prinsbisschop van Luik; 4 brouwerijen betaalden echter géén cijns nl. de brouwerij van de pastoor van Halen, de brouwerij van de grote molen, de brouwerij boorenhol en de brouwerij van Servaes Sweerts (die door Servaes Sweerts gehuurd werd van de familie Flemalia tot 1729).
[10] Rijksarchief Leuven, schepenarchief Hoegaarden, brouwerijregisters, 4270 – 4283.
[11] De regentie in Hoegaarden werd benoemd door Luik en bestond uit de meier, de griffier en 6 schepenen.
[12] Alphonse WAUTERS, Géographie et histoire des communes Belges, 1876, Hoegaarden, p. 23

Une nouvelle ordonnance fut adoptée et à la demande du maire, des bourgmestres et des jurés approuvée par le prince-évèque Ferdinand de Bavière (22 décembre 1615). «
[13][13]

Deze verordening uit 1615 werd reeds besproken door wijlen Hubert Van Nerum in Familieschoon nr. 45 p. 270.
Een greep uit deze maatregelen :
– Een brouwer kon zich enkel in Hoegaarden vestigen als hij katholiek was en trouw beloofde aan het gezag van de Prinsbisschop van Luik.
– Zonen van Hoegaardse brouwers en brouwers die al 12 jaar lang te Hoegaarden gevestigd waren, moesten geen patentrecht betalen. Al de anderen wel.
– Een Hoegaardse brouwersdochter mocht haar vader opvolgen. Maar indien ze niet trouwde met een Hoegaardse brouwerszoon dan moest ze ook patentrecht betalen.
– Een vreemdeling die als brouwersgast in een brouwerij tewerkgesteld werd, moest beloven om minstens drie jaar in dienst te blijven.
Maar deze protectionistische maatregelen zouden niet kunnen verhinderen dat talrijke nieuwe brouwers zich zouden vestigen in Hoegaarden.
Dit blijkt ook uit het recent artikel “16 brouwers, allen ingezeten van Hoegaarden ondertekenen een akte in 1654” door dr. Paul Van Duynhoven [14][14].

In vergelijking met de lijst uit 1600 herkennen we in 1654 als “oud“ brouwersgeslacht:

  •  Jan Van Lammens [15][15]
  • Jan Van Aerschot [16][16]
  • Anthone Stockmans [17][17]
  • Willem Nijs

Talrijke nieuwe brouwersgeslachten verschenen in de loop van de 17e eeuw op de voorgrond…

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-211-54ste-jaargang-2-2018

Bronnen en citaten[+]

Schenking van de familie Putzeys

Prachtige aanwinst, dankzij milde schenking van de familie Putzeys (overhandiging) 13 oktober 2018

Portret Arthur Putzeys

In de “Société d’Harmonie de Hougaerde” in 1828 gesticht en geleid door H.J. Paillet (Liberaal burgemeester van 1849 tot 1853) en ook Sinte Cecilia-Harmonie genaamd, sloop de tegenstelling liberaal-katholiek binnen toen Paillet in 1848 liberaal gemeenteraadslid werd en een jaar later de eerste liberale burgemeester van Hoegaarden.

Toen deze laatste verhuisde in 1854 vond men geen opvolger tot … in ’t Nieuwhuys de muziekmaatschappij “Les Mélomanes de la Grande Ghète” werd opgericht in 1860. De vergaderingen werden in ’t Nieuwhuys gehouden, de repetities gingen door in ’t Cleyn Paradis en de concerten en bals grepen afwisselend plaats in ’t Cleyn Paradis en in de grote zaal van het gemeentehuis.

In 1865 weigerden de liberalen het concert bij te wonen in ’t Cleyn Paradis omdat het als katholiek stond aangeschreven …… en vanaf 1873 waren er twee fracties.

Vanaf 1881 zette Arthur zich in voor de liberale muzikanten en toen hij burgemeester werd in 1896 schonk hij 3 de vlag aan de nu volwaardige liberale ‘Les Mélomanes de la Grande Ghète’. De katholieke maatschappij hield de vlag (1862), de liberale kreeg de naam! … en Arthur kreeg zijn portret, hem aangeboden door zijn muzikanten.

(detail, met naam van de schilder en opdracht Portret Arthur Putzeys

Les Mélomanes de la Grande Ghète à leur président Estime & Reconnaissance

Portret Valentine Vranckx

Portret van Valentine Vranckx (Kumtich 26.05.1852-Hoeg. 19.01.1922)

Arthur Putzeys (1849-1906) x Valentine Vranckx (Kumtich) hadden één dochter:
Maria Rosalie (1886-1971) x Léonce Heuninckx (1881-1961), notaris te Hoegaarden en opdrachtgever van de ‘Villa des Roses’ en opgevolgd door zoon Ernest (1912-1978/1999)

Villa des Roses

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-211-54ste-jaargang-2-2018

Het witte Kruis te Rommersom

Wasily Pedjko bij het witte kruis te Rommersom

Het witte kruis aan de brug van de vroegere spoorweg in Rommersom heeft na jaren speurwerk van Wasily Pedjko van Hoegaards Erfgoed vzw zijn geheim prijsgegeven. Vier Belgische soldaten waren er op 13 mei 1940 slachtoffer van het oorlogsgeweld. Het heeft jaren geduurd eer achterhaald werd waarom dat kruis in wittezandsteen aan de spoorwegberm werd geplaatst.

 Het staat op de plaats waar het Veldslagwandelpad onder de brug van de vroegere spoorweg Tienen-Geldenaken passeert. Die spoorweg is nu het fietspad van Tienen naar Geldenaken. “Op het kruis staat niets vermeld, maar uit geboorde gaten erin blijkt dat er alvast een plakkaat op bevestigd was”, zegt Pedjko.

Vermoedelijk heeft iemand ze ooit afgevezen. Misschien een souvenirjager. Maar wat erop stond, kon niemand vertellen.” De herdenkingen van het begin van de Eerste Wereldoorlog zette Pedjko en zijn heemkring Hoegaards Erfgoed ertoe aan intens onderzoek te doen.

Nu herdenkingen wenken van het einde van WO I komt de waarheid van het kruis aan het licht. Het heeft iets te maken met de Tweede Wereldoorlog.

De tekst op een plakkaat op de muur van de nabije Kleine Molen naast de Grote Gete op honderd meter afstand sterkte het vermoeden van Pedjko dat het kruis iets maken had met WO II. Er werd op 13 mei 1940 in de omgeving slag geleverd tussen het Belgische en Duitse leger.

De plakkaat herinnert aan dat gevecht. “Drie Belgische soldaten sneuvelden, een vierde bezweek in gevangenschap aan zijn verwondingen”, achterhaalde Pedjko.

  • Het zijn Waalse soldaten uit het Naamse van het Tweede Regiment Jagers te Paard. Ze waren 21 jaar toen ze sneuvelden: Jacques Bedoret (Namen), Jules Culot (Namen) en Roger Monthuir (Sanzeilles).
  • Guy Flahaux (Andenne) werd gevangen genomen.”

In de gemeenteraad vroeg oppositieraadslid Luc Buccauw (SP.A) aan het schepencollege in dit herdenkingsjaar voor het einde van WO I aandacht te besteden aan het onderhoud van de oorlogsmonumenten, bijzonder dan voor dat geheimzinnige kruis in Rommersom en ook aan dat aan de kerk van Outgaarden,

Schepen van Toerisme Marleen Lefevre (CD&V) gaf te verstaan dat het gemeentebestuur het opzoekingswerk van de heemkring te hebben gesteund. “Alle monumenten krijgen een opknapbeurt met het oog op de herdenkingen van 11 november en dat kruis in Rommersom krijgt zeker een opknapbeurt. We gaan de scholen betrekken bij de vredesactiviteiten.” Het is nog afwachten of het kruis een nieuwe plakkaat krijgt.

En niet minder geslaagd zijn de gunstige onderhandelingen geweest met de familie Autenne uit Tervuren, waardoor onze heemkring dankzij de Confrérie der V Geslachten en de gemeente, het geschilderd portret verworven heeft dat de liberale muziekmaatschappij schonk ca. 1900 aan hun voorzitter, burgemeester en notaris Arthur Putzeys; ook het geschilderd portret van zijn echtgenote werd ons geschonken bij dezelfde gelegenheid.

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-211-54ste-jaargang-2-2018

Alpaidis-nr-211-54ste-jaargang-2-2018

© Vzw Hoegaards Erfgoed Alpaidis-nr-211-54ste-jaargang-2-2018