Ga naar de inhoud

De voormalige (omwalde) pastorie van Meldert

Pastorij Meldert poort aanzicht ©inventaris.onroerenderfgoed
Pastorij Meldert ©Vandevorst, Kris

De voormalige (omwalde) pastorie van Meldert

In het licht van de restauratie van de voormalige pastorie van Meldert (nu privé bezit) maakte HEKATE erfgoedonderzoek uit Tienen, een beheersplan op (zonder datum). Onderstaande bevat een reeks citaten daaruit, die het belang van het centraal in de dorpskom gelegen eigendom illustreren. Het huidige gebouw is voorafgegaan door vorige constructies, gelegen aan de Mene of Molenbeek. Dat water voedde een gracht rondom de hele pastorie.

Kaart Ferraris 1771-1778 Meldert ©geo.onroerenderfgoed

Laat classicistische pastorie uit 1778 

Het gaat om een historisch interessant geheel, gevormd door een laatclassicistische pastorie uit 1778, een omstreeks 1890 opgetrokken bijgebouw en een rond 1900 te dateren dienstgebouw, ingeplant op een nagenoeg rechthoekige site die tot in 1907 volledig omgracht was.

Het is een dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen, gekenmerkt door een levendig kleurenspel van rode baksteen, gerode voegen (achtergevel) en zandhoudende kalksteen – worden getypeerd door een hoge kalkzandstenen plint met keldergaten, door een steekboogvormige deur met bovenlicht en trappenpartij, door steekboogvensters in plattebandomlijsting met trapeziumvormige sluitsteen en door steigergaten onder een fraaie houten kroonlijst op modillons (voorzijde) en een bescheiden houten kroonlijst op klossen (tuinzijde). Het dak is voorzien van een klokkenruitertje. De achterdeur bewaarde zijn fraai 19de -eeuws bovenlicht met geometrische roedeverdeling.

Dempen van de gracht en  bouw van nieuwe afsluitingsmuur.

De gemeente Hoegaarden bewaart een plan, door het College van Burgemeester en Schepenen goedgekeurd op 11 juli 1907, dat het dempen van de gracht en de bouw van een nieuwe afsluitingsmuur documenteert. Uit dat plan blijkt duidelijk dat de pastoriesite initieel volledig omgracht was en aan de noordelijke zijde – aan de kant van de kerk – via een doorgang met een muur en poort toegankelijk was. Na het dempen van de gracht en de afbraak van de oude muur, werd een nieuwe muur gebouwd. Daarnaast lijdt het geen twijfel dat de kalkzandstenen poortpijlers van de nieuwe (nu nog bestaande) ommuring een restant zijn van de oude afsluiting en dus hergebruikt werden. 
Naast de informatie over het dempen van de gracht en de bouw van de nieuwe muur, geeft het plan nog een bijkomend detail over de pastorie, namelijk dat de voordeur in 1907 voorafgegaan werd door een perron met een dubbele trap (groen kader op afb. 7), en niet door de trappenpartij zoals die er vandaag is.

Projet pour la construction d'un mur de clôture 907 - © Gemeentelijk Archief Hoegaarden.

In het interieur valt de ontvangstkamer op, de ‘pronkkamer’ van het huis. Het decoratieve wandbespan met geschilderde vazen, bloemenguirlandes en vogels in tinten van watergroen, blauwgrijs en rood en de gestucte schouwboezem met rocaillemotief en lijstwerk dat waaiervormig uitloopt in de keellijst van het plafond, geeft aan de kamer een rijke uitstraling. Het schouwstuk en de houten schouwmantel, beschilderd met een marmerimitatie en pseudo-metselwerk aan de binnenzijde, werden vermoedelijk omstreeks 1950 aangepast. 

Pastorij Meldert klok@Jef Teugels

Aan weerszijden van de schouw, in de enige muur die niet voorzien is van wandbespan, bevinden zich twee wandkasten met accoladevormige leggers. De oorspronkelijke vloer met kamerbrede planken bleef bewaard. Elders bleven bijvoorbeeld de oorspronkelijke Lodewijk XVI-deur met accoladevormige scharnieren behouden, en zo ook twee sierlijk gekrulde pomparmen met pijnappelmotief aan de handgreep, getamponneerde plankenvloer met sporen van een sjabloonschildering in neoclassicistische stijl,…

Tot enkele jaren geleden was de pastorie eigendom van de gemeente Hoegaarden. 

Toen werd het gebouw onder verschillende gebruikers verdeeld: 

  • De ontvangstkamer werd door de kerkfabriek gebruikt als vergaderlokaal
  • In kamer 16 op de verdieping werden de rekwisieten en kostuums voor de jaarlijkse Sint-Ermelindisprocessie bewaard.
  • De rest van de woning werd als woonst verhuurd. Nadien nam ook nog even de KLJ haar intrek in de pastorie. 

In december 2013 werd de pastorie openbaar verkocht en sindsdien is ze in handen van de huidige eigenaars.

Studiebureau HEKATE stelt de restauratie in het vooruitzicht: met name van het dak, de gevels, de ramen – met inbegrip van de historische vensterluiken – de vloeren (bv. de plavuizenvloer van de gang of de plankenvloer elders), de gestucte wanden en plafonds, de binnendeuren, de dragende structuur van moer- en kinderbalken, de zoldervloer en -vensters en de kelder. Bijzondere aandacht zal gaan naar het in ere herstellen van waardevolle interieurelementen zoals de gestucte schouwen en houten schouwmantels, het wandbespan in de ontvangstkamer en de Engelse trap. De eigenaar is abonnee bij de Monumentenwacht, die het gebouw vijfjaarlijks inspecteert.

Pastorij Meldert ©inventaris.onroerenderfgoed

Afbeeldingen

Afbeeldingen Hekate [1]
Afbeeldingen Vzw Hoegaards Erfgoed.[2]
Afbeeldingen klokken in de toren v pastorie meldert [3]

Bronnen

 Hekate [4]
Alpaidis-nr-218-56ste-jaargang-1-2020: Klokkenpatrimonium Meldert [5]

Bronnen en citaten[+]

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email