Ga naar de inhoud

De Sint Catharina kapel en de Marollenkapel

Hauthem : gehucht van Hoegaarden

Hauthem Sint Katrien is een gehucht van Hoegaarden. Het is gelegen op 103 meter hoogte. Reeds heel vroeg in de geschiedenis is er sprake van Hauthem.

Sint Katharina kapel

In Hauthem prijkt de mooie St Katharina kapel, gebouwd in de 16e eeuw. Deze kapel is beschermd en enige jaren geleden ook gerestaureerd. Het gebouw is haast volledig opgetrokken uit steen van de streek, nl uit Gobertange steen.

In de noordergevel zijn er verschillende banden in steen van Overlaar verwerkt. De top van de westergevel is bevallig door zijn slankheid, beinvloed door het steile dak. Het torentje met achthoekige spits dateert van 1763 – 1764.

Het koor is laatgotisch. De zoldering is stukwerk, in regentiestijl. De drie altaren zijn in Vlaamse renaissance. Ze werden vervaardigd uit gemarmerd hout.

Op het zijaltaar, toegewijd aan de H. Katharina, staat haar beeld met een groot zwaard en folterrad. De andere altaarretabels stellen een soldaat voor (waarschijnlijk de H. Gorgonius) en de H. Maagd Maria. Sedert onheuglijke tijden wordt, onder grote volkstoeloop, de H.Katharina in deze kapel aanroepen tegen allerlei kwalen van mensen en vee.

Kapel Katharina Hauthem Processie ©Alfred Bertrand

Over de St.-Catharinaverering in Hauthem schrijft pastoor H. Peeters in 1715: “Op den eersten sondagh van de maent mey woort gevierd de wydinge van de capelle van Hauthem, den heer Pastoor officieert met processie en de Pater minderbroeder predikt.

De opstelling van de processie is afgebeeld op een schilderij van Hoegaardier Alfred Bertrand (1895 – 1977). Dat toont de beelden die tot voor enkele jaren aanwezig waren. 

Twee groepen vrouwen dragen de 16de eeuwse houten beelden uit de kapel: de heilige Catharina en de Onze-Lieve-Vrouw. De mannen dragen een Heilig-Hart.

Deze en al de andere beelden zijn, na diefstallen, verwijderd uit de kapel en uitgestald in de schatkamer van de kerk in Hoegaarden. Het Onze-Lieve-Vrouwbeeld is gestolen. Van St.-Catharina gaat een kopie mee in de processie. 

Bron: © J. De Kempeneer, De kapel van Sint-Katharina-Houtem (1968). [1]

Kapel Katharina Hauthem Zijaltaar Schilderij ©Ausloos

De kapel “Klein Scherpenheuvel” ook nog Marollenkapel genaamd

Deze kapel is een reproduktie, maar dan op kleinere schaal, van de basiliek van Scherpenheuvel. Ze werd gebouwd, op last van de stichter van de zusterkongregatie, in 1835.

De toren van deze kleine kapel is vierkant, en opgetrokken in witte steen maar de onderbouw is in blauwe hardsteen. Het schip van de kapel draagt een koepel. De buitengevel is verdeeld in acht muurpanden, die elk gesteund worden door een schoormuur. In die muurpanden zijn er verschillende vensters met een omlijsting in witte steen.

In de vierkante absis bevindt zich een altaar, met een beeltenis van Onze Lieve Vrouw.

Marollenkapel Hauthem ©2016 Etienne Kinnaer

De kapel wordt in onze gemeente ook wel eens de ” Marollenkapel ” genoemd, naar de bijnaam de “Marollekens” die men aan de zusters gaf, die sedert 1820 alhier verblijven. In de archieven van het klooster “Mariadal”, kan men omtrent deze kapel de volgende gegevens vinden:

Oprichting

Het archief bevat twee kwitanties van het Gemeentebestuur van Hoegaarden, op naam van E.H. Delfosse, stichter van de congregatie, betreffende de aankoop van de grond waarop de kapel zou opgericht worden. Een ander archiefstuk betreft de prijzen der gebruikte materialen en de lonen.

De kapel was door de stichter bedoeld als ex-voto voor de bescherming die de Heer had verleend aan zijn jonge Congregatie. Deze werd officieel erkend in september 1835. De inzegening van de kapel geschiedde in november van dat jaar. [2]

Naam

Bij de zusters werd de kapel steeds “Petit-Montaigu” genoemd.

In een brief dd 12/11/1835 geeft Bisschop Engelbertus toelating tot de inzegening.

Volgens wijlen, de heer Peten, wiens eigendom paalde aan de kapel zou de architectuur gekozen geweest zijn, omdat een zuster van de congregatie te Scherpenheuvel werd genezen.

Boven de deur was er een opschrift: “0 Marie, conçue sans péché, priez pour vos enfants qui s’adressent à Vous;”. In 1964 werd dit opschrift opnieuw geschilderd, maar enige dagen later bemerkten de zusters dat men het had verwijderd.

Verkoop

In juni 1971 werd de beslissing getroffen tot de verkoop van de kapel, aan Dr Leonard van Tienen. Die optie werd zeer tot de spijt van de zusters genomen, maar onderhoud van dit heiligdom werd een last, en zij meenden prioriteit te moeten verlenen aan noodzakelijke investeringen voor hun school.

De kapel stond midden het Hoegaards ruilverkavelingsgebied en in 1992 kocht de Vlaamse Landmaatschappij de kapel. De werken begonnen in 1995: het dakgebinte, de dakbedekking en de ramen steken in het nieuw.     [3]

01 februari 1979.
Nicole Fillé – Paulus.
Met dank aan Zr Lydia Peeters van het Miariadal Instituut.

Opruimen van de omgeving 

Deze schoonmaak situeert zich rond 1978.

Een opruiming van een veldweg, de Sint-Jansstraat aan de Marollenkapel, door de gemeente. Nu is dat een onverharde wandelweg, toen was hij bijna volgestort met puin en enkele autowrakken. 

Verschillende uitgediende roestbakken eindigde daar tussen de struiken van de nauwelijks toegankelijke weg. 

Marollenkapel Hauthem Schoonmaak Autowrakken 1978 ©Raymond Billen
Marollenkapel Hauthem Opruiming Wandelweg 1978 ©Raymond Billen
Een wandel knooppunt
Wandelclub Paenhuys tijdens privatisering ©2016 Raymond Billen
Kapel met uitkijkplatform, na de restauratie door de Vlaamse Landmaatschappij. ©Raymond Billen
Kunst: Graffiti 

Bronnen en citaten[+]

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email