Ga naar de inhoud

“Vivat Peut”: de familie Peten uit Hauthem en hun successen elders

Bouwkundig erfgoed

Agentschap Onroerende Erfgoed heeft de hoeve Peten, “met informeel herenboerenparkje”, in Hauthem vastgesteld als bouwkundig erfgoed. Het is het laatste gebouw aan de oostrand van het gehucht, op de kruin van het plateau tussen de Grote Gete en de Menebeek.

Het geldt als bescheiden, maar gezien zijn ligging een opvallend specimen, van een ‘herenboerenparkje’, een type dat in de Haspengouwse leemstreek schering en inslag is.

De mammoetboom (Sequoiadendron giganteum), de zomerlinde (Tilia platyphyllos), de bruine beuk (Fagus sylvativa ‘Atropunicea’), de bontbladige esdoorn (Acer pseudoplatanus ‘Leopoldii’) en de Amerikaanse tulpenboom (Liriodendron tulipifera) – van ver in het golvende plateaulandschap zichtbaar – werden na de Eerste Wereldoorlog aangeplant door Egide Peten (1850-1927) en zijn zoon Leon (1893-1972). In 1990 overleed Madeleine Richard, weduwe Leon Peten. Daarmee verdween het belangrijke geslacht van grondbezitters uit de gemeente Hoegaarden.

Peten Familiegraf Hoegaarden ©Raymond Billen

Leon was de zoon van Egide-Joseph Peten (1850-1927), gehuwde met Eugenie Richard uit Oplinter. Leon trouwde ook met een Richard, zijn nicht. Zij hadden geen nakomelingen. Het gezin van vader Egide Peten (ter plaatse bekend als Peut) telde naast Leon ook nog Vital (1891-1915), gewond aan het front in de Eerste Wereldoorlog, overleden in een ziekenhuis in Caen. Zijn naam staat op de herdenkingscartouche in de kerk in Hoegaarden. En verder een dochter Marie (1892-1898) die jong overleed . De oudste dochter Melanie-Marie (1889-1950, ongehuwd) is bijgelegd in het familiegraf aan de Walestraat in Hoegaarden.

Over de in W0I gesneuvelde Vital schreef ons blad Alpaidis in 2013: “Peten Alphonse Vital (Kumtich 24.03.1891), zoon van Peten Egide (Kumtich 09.04.1850), landbouwer te Hauthem en gehuwd op 13.10.1888 met Richard Eugénie (Oplinter 16.06.1864).

Hij had een zus en een broer:

  • Marie Henriette (Kumtich 20.09.1889)
  • Alfred/Leon (Kumtich 02.09.1893). In het bevolkingsregister staat vermeld ‘Mort pour la Belgique’. Hij was bij de Grenadiers (sold. 2 kl. Mil. 1911, 1 Grenaders 3/1). Hij overleed te Caen, hoofdplaats van het departement Calvados, in een Frans militair ziekenhuis dus op 04.08.1915. Hij is (her)begraven op ons oud kerkhof op 2 maart 1924.”

Aanbeveling behoud grafzerken

Peten Familiegraf Hoegaarden ©Raymond Billen

In de aanbeveling voor behoud van bepaalde grafzerken door vzw Hoegaards Erfgoed staat: “De eerste drie families die een concessie kochten op het huidige kerkhof Walestraat (na de afschaffing van het oude rond de kerk). Volgens de beslissing van de gemeenteraad van 25 juli 1925, waren dat Lodewyckx-Vanhagendoren, wed. Jules, 4m2 375 (kelder), Coppée Fernand, 3m2 500 en Peten Joseph, 9m2 800 (kelder).” Navraag door onze vereniging leerde dat de naaste verwante, nl. Michel Peten, nu in Texas woont.

Met het overlijden, in 1990, van de laatste bewoner van de hoeve in Hauthem, is de naam “Peten” in de vergetelheid geraakt. Verwijzingen in de streek zijn er nochtans niet weinig: een kasteel – na brand in 1914 heropgebouwd, in Roosbeek, familiebanden (zie een geschonken glasraam in de kerk in Kumtich), erflatenschappen via huwelijken met de families Smolders (Kumtich), Hendrickx (Meldert). Enz. Hoeve Peten, met herenboerenparkje, in Hauthem wordt als onroerend erfgoed erkend.

Stamboom

Grasduinend in de stamboom kan het belang van de familie Peten in de streek niet worden onderschat. De voornoemde Egide-Joseph in Hauthem had onder andere een zus Hortense (°1845) die trouwde met Eugene-Leon Hendrickx, tak met onder andere burgemeester van Meldert. Egides vader Hubertus (°1810) was in Hoegaarden getrouwd met Alexandria Nijs. Hun grootvader was Michel Peten (1779-1853), burgemeestrer van Kumtich.

De burgemeester van Kumtich had broers en zussen waarvan een, Marc Peten (°1777), zonen had die het ook ver schopten. Een van diens zonen, Michel-Eduard (Roosbeek, 1819-1885) trouwde in 1859 in Hoegaarden met Adelaide Troost (°1822). Hun zoon Frederik-Emiel (°1863) was brouwer en woonde tot 1904 aan de Doelstraat, als weduwnaar (van Maria Nathalia Lambrechts, uit Kerkom) met vijf kinderen en een dienstmeid. Het gezin verhuisde naar Leuven.

Een andere zoon van Marc Peten was de herenboer Benoit-François. Hij trouwde met Apollonia Fallas uit Velm. Hun zoon Clement Peten (Roosbeek 1866-1929) trouwde in 1893 in Velm met Eugenie Van Halen, dochter van de volksvertegenwoordiger. Clement zou nadien ook burgemeester en volksvertegenwoordiger worden. Nog in functie in 1929 is hij omgekomen, in de auto, samen met zijn chauffeur, op de Keizersberg in Leuven.

Over deze laatste schrijft de Geschiedkundige Kring St.-Truiden: “Clement Peten werd gemeenteraadslid en schepen in 1895 in Velm. Burgemeester 1898-1929, ondanks verkiezingsnederlaag in 1921. Volksnaam ‘Peut’. Liberaal volksvertegenwoordiger, versloeg ridder de Corswarem van Hasselt in 1904 maar verloor zijn zetel aan ridder de Menten de Horne in 1912.
Opnieuw parlementair 1914-1921, nadat hij de Menten op zijn beurt overwon. Verdedigde Limburgse landbouwbelangen. Schoonvader van baron Auguste de Tornaco te Clavier.
Zoon Peten, Clément junior, (1905-1957) werd ook burgemeester in Velm.(…)”
Er bestond in Limburg een sigarenmerk Député Peten (1905). Hun verkiezingsslogan luidde “Vivat Peut”, wat ook de titel was van een toneelstuk. Clement was succesvol kweker van koetspaarden en trekpaarden, als prijswinnaar geciteerd in Nederlandse en Britse pers. Het tijdschrift het Oude Land van Loon, wijdde bijdragen aan deze tak Peten in 2001 en 2006 onder de titel “Een succesverhaal uit de belle epoque”.

Ligging hoeve

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email