Ga naar de inhoud

Mausoleum Dumont te Hoegaarden

‘t Chanoinekot gesloopt

In januari 1990 werd het huis van Fred Bertrand, op de Gemeenteplaats te Hoegaarden, tot op zijn grondvesten afgebroken, om plaats te ruimen voor een moderne superette.

De ouderdom van dit huis is moeilijk te achterhalen, maar dateerde zeker van in de XVIIe eeuw, doch later gerestaureerd.

Canonickenhuys

Voor de franse revolutie diende het als woonhuis voor de kanunniken, die in ‘t Kapittelhuys verbleven. In die tijd droeg het de naam van “Chanoinekot” in officiële termen “Canonickenhuys”.

Slechts de laatste kanunnik die er gewoond heeft is ons bekend uit de volkstel ling van 1796. Het was Conrardus TRITSMANS, toen 64 jaar oud, met zijn 46 jarige meid Anne Catherina Tritsmans (vermoedelijk een verwante).

Het Chanoinekot had een onderaardse gang die bij de sloping aan het licht kwam en in de richting van de H. Dotremontstraat liep. (Waarschijnlijk onder de hof van Arthur Van Nerum).
Zulks is niet verwonderlijk; want verschillende huizen in Hoegaarden hadden hun ontsnappingsgang (Arendsnest, Kapittelhuys, Nieuwhuys, Klooster, St. Gorgonius kerk enz…)

Chanoinekot Hoegaarden

Om aan de strenge tucht te ontsnappen, woonden verschillende kanunniken buiten het Kapittelhuys, want het is geen geheim, dat in dat wereldje veel misbruiken heersten, die tot schandelijke toestanden leidden, zoals verwaarlozing van de kerkofficies, dronkenschap en erger nog. Zij bekommerden zich alleen om hun rijke prebenden op te strijken en deze te verhogen. (zie “Van Kappittehuys tot Pastorie), uitgegeven door ‘t Nieuwhuysmuseum.

In 1801 schijnt Conrardus Tritsmans overleden te zijn, ofwel heeft hij Hoegaarden verlaten. Toen woonde in voornoemd huis een ex-kanunnik Ambrosius Tritsmans, 45 jaar, met zijn meid Marie 49 jaar, en de ouderling Henri Rutten 78 jaar. Deze Ambrosius Tritsmans was de enige kanunnik die zich onder het schrikbewind aan de franse wetten had onderworpen, maar denkelijk met opzet, want hij maak te deel uit van de “Conspiratie” en drong in 1797 reeds als gezworene in de dorpsraad binnen (zie “Schrikbewind te Hoegaarden blz. 123)

Later stond het oud “Chanoinekot”, evenals het Kapittelhuys en nog andere eigendommen op de Plaats, op naam van brouwer Jean Bapt. Dumont (burgemeester van Hoegaarden 1831 1835 en voorvader van Paul Bail).

Deze goederen zouden als “zwart goed” zijn verworven, maar hieromtrent is geen enkel bewijs. Na zijn dood in 1837 ging alles over op zijn vrouw Madeleine Ruttens (zie Kadastrale legger POPP n°249). Het is echter niet geweten wie in die tijd het huis in huur had.

Drukkerij

Na het overlijden vab Wed. Dumont, zou haar zoon Clement Dumont het voormalige “Canonickenhuys” hebben verkocht aan de drukker Florent Masy uit Landen, geboren in 1851. Deze was in 1883 getrouwd met Julienne Vandenbempt uit de Paradijshoeve (huidig pachthof Tritsmans op de hoek van de Walenstraat). Zij spoot uit de V Geslachten “Ziver Zwaard”.

Na haar dood in 1891 ging Florent Masy een tweede huwelijk aan met Marie Josephe Coisman uit Melin. Het was na 1891 dat Masy zich het oud Chanoinekot zou aangeschaft hebben en er zijn kleine drukkerij hebben ingesteld (zie Alpaidis n°91 “De Paradijshoeve”).

Na Masy kwam het huis in ‘t bezit van uurwerkmaker Nestor Désiré Bertrand geboren te Hoegaarden 1861 en overleden in 1940, zoon van een gareelmaker Henri Bertrand en Ferdinande Thilot, en kleinzoon van expert-hoefsmid Jean Jacques Bertrand uit Rosoux (Hoei ), doch te Hoegaarden getrouwd in 1812 met Albertine Dotremont uit de Cruysblock, behorend tot de V Geslachten “Tak van de Groene Klaver”

Alfred Bertrand

Chanoinekot Gemeenteplein Alfred Bedrtrand

Nestor Désiré bleef ongehuwd en woonde samen in ‘t oud Chanoinekot met zijn zuster Anne Marie (°1859 +1938) en diens natuurlijke zoon Alfred Bertrand (1893) zie kiezerslijsten 1919/1911.

Deze laatste huwde met Lucie Depre uit Sluizen en was uurwerkmaker en ook lederhandelaar.

Hij vette de vellen in zijn kelder, in een paar bakken, die bij de afbraak van het huis aan het licht kwamen.

Bovendien was Fred Bertrand ook schilder en maakte verschillende oude zichten van Hoegaarden, waarvan er enkele in het museum ‘t Nieuwhuys hangen.

En ten slotte behoorde Fred Bertrand van in 1925 tot de St. Eligiusgilde, waar hij in 1963 Julien Van Nerum als Deken (voorzitter) opvolgde, tot aan zijn dood op 24 oktober 1972.

Chanoinekot Hoegaarden

Zijn weduwe zou later Hoegaarden verlaten en het huis verkopen, voor de bouw van een superette.

Plan

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email