Ga naar de inhoud

Mausoleum Dumont te Hoegaarden

Verkoop van zwart goed

Op 22 Pluviose (10 februari) en 22 Floréal (11 mei) van het jaar V (1798) van de Franse Republiek, ging te Brussel in de “Zaele der verkoopingen en de Bestiering van ‘t Departement van de Dijle” op aanvraag van de Commissaris van de Uitvoerende Macht, de definitieve aanbesteding door, van verbeurd verklaarde goederen, ten voordele van de Nationale Domeinen, met toewijzing aan de meest biedende.

Uit de aankondigingsaffiches n°63 en 81 kennen wij enkele goederen, uit de streek van Hoegaarden en Tienen, die toebehoorden aan de Bisschop van Luik, kloosters en geestelijke instellingen of het Oostenrijks Gouvernement.

 

Affiche 63

Affiche
Zwart Goed Affiche 63
CANTON VAN HOEGAERDEN.

20 Dry dagwand zalvo jus to weyde, Gemeynte van Rommersom, verpagt aen den Borger Bernard Peeters, by huerceel begon 30 November 1793, om te eyndigen in 1799, voor 24 guld. s’jaers, geschat op een inkomen van 93 liv. 15 stuyvers,

en capitael van 

 

1,875

21 Seven dagwand weyde ten deele onder Hoegaerde, en ten deele onder Rommersom, verpagt aen den J. B. Dumont, by huerceel begon 30 November 1793, om te eyndigen in 1799, voor 48 guld. s’jaers, geschat op een inkomen van 246 liv.,

en capitael van
Voortskomende van den hier-te-vooren prins van Luyk.

 

4,920

22 Twee bunders weyde Gemeynte van Hoegaerde, verpagt aen den Borger A. J. Collaert, by huerceel begon 30 November 1795, om te eyndigen in 1801, voor 100 guld. s’jaers, geschat op een inkomen van 250 liv,

en capitael van
Voortskomende van d’hier-te-yoore Bogaerden tot Hoegaerden.

 

5,000

CANTON VAN THIENEN.

23 Ontrent een dagwand land, gelegen Gemeynte van Thienen, verpagt aen den Borger Geeraerd Uytdebroek, by huerceel begonst 30 November 1793, om te eyndigen in 1799 voor 15 guld. 2, 6, ‘er onderbegrepen de openbaere lasten, geschat op een inkomen van 58 liv.,

en capitael van
Voortskomende van ‘t hier-te-voore Klooster van Berberendael te Thienen.

1,160

24 Dry dagwand 20 roeden land, Gemeynte van Thienen verpagt aen den Borger Neys by huerceel begonst 30 November 1793. om te eyndigen in 1799, voor 37 guld. 7, 6, ‘er onder begrepen de openbaere lasten, geschat op een inkomen van 147 liv. 5 stuyv,

en capitael van

 

2,945

25 Een bunder 3 dagwand 60 roeden land, Gemeynte van Thienen, verpagt aen den Borger Vanden Bempt, by huerceel begonst 1794 om te eyndigen 1800, voor 108 guld. 17 stuyvers 6 den., ‘er onderbegrepen de lasten, geschat op een inkomen van 378 liv.

en capitael van 
Voortskomende van ‘t Klooster van Cabbeek tot Thienen.

7,560

26 Eenen waetermolen genaemt de dry molens, gelegen Gemeynte van Thienen, openbaerlyk verpagt aen den Borger Chattin, by huerceel gepasseert den 30 November 1797, om te eyndigen in 1800, voor 610 guld. s’jaers, geschat, ‘er onder niet begrepen het molenwerk ’t welk den huerling verklaerd hem toe te behooren, op een inkomen van 4180 liv.,

en capitael van 
Voortskomende van ‘t hier-te-voore Oostenryks Gouvernement.

83,700

Affiche 81

Affiche
Zwart Goed Affiche 81
CANTON DE HOUGAERDE.

2 Cinquante-sept bonniers, 2 journaux, 50 verges de terre et prés divisés en 7 parties.

 

Id. 23 liv. La 1e consiste en 5 journaux environ de prés sous bas- Heylissem, provenant de l’abbaye de Heylissem, loués à la veuve Wouters par bail finissant en l’an 10, moyennant 28 flor. outre les charges estimés avec 40 arbres estimés 300 liv,

un capital de 1,500

1,500

Id. 27 liv. La 2e. Deux bonniers de terre sous Hougarde, provenant du chapitre, loués à Jean van Nérim par bail finissant en l’an 9, moyennant 42 fl. sans charge,

estimés d’un capital de

1,800

Id. 32 liv. La 3. trois bonniers 3 journaux de terre sous Hamptiaux, provenant de l’abbaye de Heylissem, loués à la veuve Claes par bail finissant cette année, moyennant 45 fl. 

estimés un capital de

2,000

Id. 27 liv. La 4. Sept bonniers 50 verges de terre sous Meer, provenant de la même abbaye, loués à Kinard par bail, finissant l’an 7, moyennant 73 fl. outre les charges,

estimés d’un capital de

3,600

Id. 36 liv. La 5. onze bonniers 3 journaux de terre sous l’écluse, provenant des Célestins d’Héverlé, loués à la veuve van Meerbeek par bail de 3, 6 ou 9 ans, commencé l’an 3, moyennant 102 mesures de froment, seigle et orge, outre les charges,

estimé un capital de

7,000

Id. 38 liv. La 6. dix-sept bonniers 3 journaux de terre, sous Linsmaux, provenans de l’abbaye d’Heylissem loués à la veuve Berger, par bail de 3, 6, ou 9 ans commencé l’an 5, moyennant 177 fl. outre les charges,

évalués un capital de

8,000

Id. 48 liv. La 7e. Quatorze bonniers de terre sous Hougarde, provenant du chapitre, loués à la veuve J. B. van Meerbeek par bail, finissant l’an 11, moyennant 294 fl. outre les impositions,

estimés un capital de

12,000

45,900

De namen van kopers

Wij kennen slechts de namen van een paar kopers
  • Jean Bapt. DUMONT, die de 7 dagwand weide kocht voor 4.920 fr., vermeld onder koop 21 (affiche 63)
  • A.J. COLLAERT, die zich de 2 bunders weide aanschafte voor 5.000 fr. geciteerd onder koop 22 (affiche 63)
  • CHALTIN die de dry molens te Tienen kocht voor 83.700 fr. (koop 26, affiche 63)

Jean Bapt. DUMONT was de zoon van Jean Bapt. DUMONT, de oude, uit Houtem, die zich als brouwer te Hoegaarden vestigde op de Stoopkensstraat in de huidige brouwerij de Kluis. Het is ook hij die het KAPITTELHUYS kocht en in 1831 burgemeester werd te Hoegaarden. (zie Alpaidis n°76)

Antoine Joseph COLLAERT was landbouwer te Rommersom en zoon van oud meier Antoine COLLAERT uit de Zwaluwenhoeve (zie Alpaīdis n°86)

En wat met kapittelhuys ? 

Nu rijst de vraag als het Kapittelhuys ook als zwart goed werd verkocht ?

Op affiche 81 komen twee kopen voor van gronden, die aan het Kapittel toebehoorden en openbaar als “verbeurd verklaarde grond” werd verkocht. Het waren 2 bunder land in pacht gehouden door Jean van Nérum (dit was notaris Joannes Van Nerum, oud schepen uit de Regentie) en wiens huurkontrakt in het jaar 9 (1801) een einde nam en 14 bunders verhuurd aan weduwe J.B. Van Meerbeek tot het jaar 11 (1803).

Vermits deze eigendommen van het Kapittel wel als “zwart goed” werden verkocht, zou het zeer verwonderlijk zijn, dat het Kapittelhuys zelf aan het decreet van 16 Brumaire V zou ontsnapt zijn. We weten met zekerheid dat het huis der Kanunniken in 1801 op naam stond van Jean Bapt. DUMONT, zodat het meer dan waarschijnlijk wel als “zwart goed” zal verworven geweest zijn, ofschoon tot heden geen enkel schriftelijk bewijs hieromtrent werd weergevonden.

Een verhaal, dat echter geen steek houdt, zegt dat een van de laatste Kanunniken met name Ambrosius Tritsmans, zich aan de franse wetten zou hebben onderworpen en de eed van haat afgelegd, waardoor hij het Kapittelhuys zou bespaard hebben van verkoop als “zwart goed”.

Dat klinkt echter onlogisch, want het was niet Tritsmans die er eigenaar van was, maar wel het afgeschafte Kapittel zelf. Zo werd immers ook het Klooster der Bogaerden verkocht. Waarom zou het Kapittel een uitzondering hebben gemaakt.

De Kapittelhoeve (later Arendsnest genaamd) was een ander geval. In 1766 had het Kapittel de hoeve verkocht aan griffier Antoon Balthazar Sweerts. Na zijn dood in 1808 ging het bezit over op zijn weduwe Dorotheé Van Nerum (dochter van notaris Van Nerum), die hertrouwde met burgemeester Joseph Philippe De Zangre. Pas later in 1883 kwam de hoeve definitief terug in de handen van de familie Dumont, te weten aan Clement Dumont (zoon van Jean Bapt. Dumont) grootvader van Paul Bail.

Zie hierover de uitgave “VAN KAPITTELHUYS TOT PASTORIJ” uitgegeven door het ‘t Nieuwhuys-museum en aldaar verkrijgbaar.

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email