Ga naar de inhoud

Wederopstanding van jet Hoegaards witbier

Citaat

Sta bij toe te beginnen met een uitgebreid citaat.

“Enkele jaren geleden stopte Artois, die eigenaresse was geworden van Peeterman en van de Breda-brouwerij te Leuven met zijn Leuvens witbier, de produktie. De fles, een van de weinige met een ouderwetse witte stop, verdween geleide lijk uit de plaatselijke café’s.  Een historisch bier was door een brouwgigant afgedankt als niet meer passend in de moderne tijd.”

Ingewijden hebben misschien al begrepen dat dit citaat afkomstig is uit de Spectrum Bieratlas, meer bepaald uit de derde druk die in 1979 het licht zag. Het is meer dan een opmerkelijk citaat, zoals ik verder hoop duidelijk te maken. 

Maar laat ik eerst nog even verder lezen in de atlas van Michael Jackson: Gelukkig is er Hoegaarden, 25 kilometer ten oosten van Leuven, het bewijs te vinden dat er voor het traditionele bier nog altijd een markt is. Daar is een verdwenen witbier op heugelijke wijze herrezen. 

Na een traditie van 500 jaar werd de plaatselijke brouwerij Tomsin in de jaren ’50 gesloten. De inventaris werd met kuipen en al naar het museum van Bokrijk overgeplaatst. 

Op een hete zomeravond in 1968 zaten de dorpsbewoners bijeen toen iemand verzuchtte: ‘Als we nu nog eens een echte Hoegaardse witte hadden’. Dat hoorde een jonge man die als hulpje van de laatste brouwerij het vak geleerd had. 

Hij maakte thuis in teilen en kuipen het Hoegaards witbier opnieuw om zijn buren te verrassen. Het hele dorp smeekte hem verder te gaan brouwen. Hij deed het en het werd een sukses. Hij doet alles zelf, gezien de vraag zou hij kunnen uitbreiden, maar daar voelt hij niets voor.”

U zult wel begrepen hebben dat het hoog tijd wordt mij een nieuwe, recenter druk van deze Bieratlas aan te schaffen, want van wat er in mijn eksemplaar staat, klopt – althans voor wat Hoegaarden betreft – nauwelijks iets. 

AA-melk

Het verhaal van de hete zomer is niet als echt erkend, en niet alleen omdat 1968 niet zo’n bijster hete zomer was, maar vooral omdat het zich in 1966 heeft afgespeeld. En de jonge man die als hulpje van de laatste brouwer het vak had geleerd, was toen al 41 jaar en voorzag in zijn levensonderhoud door het pasteurizeren en bottelen van AA-melk. 

Sommigen beschouwen AA-melk weliswaar ook als een brouwsel maar dat Pierre CELIS;  want over hem gaat het uiteindelijk,  brouwer is geworden, is voor al te danken aan het feit dat hij naast een brouwerij geboren is. Zelf zegt hij dat hij de brouwmicrobe al in zijn prilste jeugd moet hebben opgedaan, maar dat hij er zich pas veel later bewust van is geworden. 

Bier brouwen is inderdaad, wat technokraten ook mogen beweren, nog altijd een kunst, die behalve een behoorlijke dosis vakkennis toch vooral enig genie vergt, en dat heb je of dat heb je nier…

Zelf schrijft Pierre CELIS het feit dat hij ermee begonnen is toe aan een toeval. “Ik kan namelijk soms sterk tegendraads reageren”, bekent hij van zich zelf en het is vooral toen men begon te beweren dat er geen Hoegaards bier meer kon worden gebrouwen, dat hij heeft willen bewijzen dat hij het dan toch nog wèl kon.

En toen men hem vervolgens om méér van dat bier bleef vragen, heeft hij een soort marktonderzoek uitgevoerd, maar dan in zijn eigen hoofd. Het was vlak voor de grote Engelse invasie op Belgisch biergebied, toen voor de Belgische pilsbieren de grote vervlakking begon. Zelfs de Britse pale ale werd toen steeds minder bitter;  ook vandaag nog is het verschil met een Palm of een Ginder Ale nauwelijks te proeven.

De massaproduktie had tot gevolg dat er bijna geen bitter, goed gehopt bier meer te krijgen was. Men ging ervan uit dat alleen een soort eenheidsprodukt nog commerciele kansen had. Maar Pierre vond nu juist dat iemand die in zijn bier niks specifieks meer kan aantreffen, het niet meer zou lusten. 

En het sukses van zijn bier heeft hem gelijk gegeven, want het Hoegaards is een bier met een zeer specifieke, zoet-zure, rinse smaak.  Bovendien had het een aparte kleur en was het niet gefilterd: dat gaf er een ambachtelijk tintje aan dat de ware bierliefhebber nog altijd sterk aanspreekt.

Ik heb Pierre Celis al een Hoegaards zakenman genoemd. Dat zoiets geen afkeuring inhoudt spreekt vanzelf. Want dat de kerk van Hoegaarden het grootste rococobouwsel is van de lage landen, dat men al van heel ver kan zien, is ook te danken aan Hoegaardse zakenlieden, meer bepaald aan de brouwers van de achttiende eeuw, toen Hoegaarden zijn gouden eeuw beleefde.

Er zijn mensen die zich nog altijd afvragen waar het sukses van de Hoegaards aan te danken is. Want een rins bier met een aparte , witte kleur, dat is toch geen magische formule op zich? 

Daarover ondervraagd wijst Pierre CELIS er altijd op dat het sukses van zijn bier niet explosief is geweest: “het was een zachte groei en ik had het liever zo”, zegt hij er zelf over. Dat zijn bier een sukses zou worden, heeft hij nooit betwijfeld, maar dat het zo een vlucht zou nemen, heeft hij toch ook niet verwacht. 

Toen ik tien jaar geleden hier kwam wonen, werd er in de Vroentestraat reeds vele keren “nee” verkocht inplaats van Hoegaards. Eén van de andere faktoren voor het sukses was toen en is ook vandaag nog het feit dat de witte Hoegaards niet als een specialiteit geprijsd is, maar wel als dusdanig wordt geprezen. 

Pierre CELIS had al wel begrepen dat hij zijn brouwkapaciteit moest verhogen en hij kocht in 1978 de gebouwen van de oude limonadefabriek Hougardia, in de Stoopkensstraat. In deze gebouwen bevond zich trouwens een natuurlijke bron die zijn brouwerij dus meteen van het onnavolgbare Hoegaardse grondwater kon voorzien, dat het bier eveneens een specifieke smaak bezorgt. 

Rond dezelfde tijd werd Pierre CELIS benaderd door de Nederlandse gebroeders Winters, die de success story van het Hoegaards bier gehoord hadden en die hem voorstelden zijn brouwkapaciteit niet te verdubbelen, maar te vertienvoudigen. 

Dat is het begin van het einde, dachten vele Hoegaardiers. Industrializering, massaproduktie: allemaal onsympatieke termen die hier niet van de lucht waren in het begin van de jaren tachtig.

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email