Ga naar de inhoud

De "Blocken" van Hoegaarden

Zoals de menigvuldige velden rond Hoegaarden elk een eigen benaming hebben, zo zijn er in de “Cuype” van het dorp ook een aantal bebouwde blokken en woonwijken wel omlijnd en afgebakend, die elk een sprekende naam droegen.

In tegenstelling met de veldnamen die grotendeels bewaard bleven, verdwenen de meeste bloknamen bij de intreding van het Nieuw-Regiem.

Cruysblock

Gelegen tussen Doelstraat, Tommestraat, Pastorijstraat en Pastoorstraatje.
Op dit block staat de hoeve van de Cruysblock (Tommestraat 1), waar in de XVIIIe eeuw griffier Servaes Sweerts woonde, de huidige pastorij die de voormalige woonst was van Meester-Brouwer Carolus Van Nerum en ook het huis van burgemeester Christiaens (gelegen naast de pastorij n°32).
De naam Cruysblock ontstond, omdat het blok aan het kruispunt (Cruyswegh) lag.

Maeghdenblock

Tussen Tommestraat, Neskensstraat en Konijnenpijp. 
Op de hoek staat de “Refugie der 11.000 Maeghden” (Pastorijstraat n°47) waaraan het blok zijn naam ontleend.
Daar heeft in de XVIIIe eeuw schepen en brouwer Bernard Vandermolen gewoond.

Kerckblock

Tussen Doelstraat, A. Putzeysstraat, de Plaats, Pastorijstraat en Pastoorstraatje.
Op dit blok bevond zich eens het kasteel van Gravin Alpaïdis, plaats waarop later de kerk werd gebouwd. Daar staat ook het huidige gemeentehuis en het voormalige Raedhuys (Plaats n°25) Op de hoek van de Plaats bevindt zich de “Venetiaen” waar de idylle ontstond tussen Françesco Toletti en Elisabeth Stockmans.

Op dit block in de Pastorijstraat n°20 lag ook de herberg ‘t Cleyn Paradis” vroeger lokaal van de katholieke harmonie.

Pastoors- of Kapittelblock

Tussen Neskensstraat, Pastorijstraat, Houtmarkt, Walenstraat en Elststraat.
Op de Houtmarkt bevinden zich het oud-Kapittelhuys en de Pastoorshoeve (later Arendsnest genaamd). Het Kapittelhuys ging onder de franse tijd over op J. Bt. Dumont (later burgemeester wijl de hoeve van in de XVIIIe eeuw achtereenvolgens het eigendom was van griffier Antoon Sweerts, van diens schoonzoon Ant. Balth. Sweerts, (eveneens griffier) en van burgemeester De Zangré. Het Arendsnest trad in de geschiedenis met het schrikbewind. Op de Kapittelblock in de Pastorijstraat n°7, lag ook het huis van Trudo Putzeys, Vrederechter onder de Besloten Tijd.

Eylandt van den H. Geest Huizenblok

Huizenblok gelegen tussen de plaats (langs twee zijden), de Houtmarkt en de vroeger genaamde Koezeyckstraat.
Daar bevond zich langs de kant van de Houtmarkt het huis “St. Nicolas” waar de oude Regentie verzamelde (later huis Haumont, nu verdwenen).
Langs de onderkant bevindt zich nog steeds het huis (vroegere herberg “Rust old Berg”, waar in 1797 Hendrik Van Nerum woonde die de bijl verborgen had, waarmede Petrus Sweerts de Vrijheidsboom doorhakte.
Deze huizenblok ligt als een eiland temidden van de plaats en werd aanvankelijk door leprozen en dan door kanunnikken bewoond.

Paradijsblock

Tussen de voormalige Paradisstr. (nu Walenstraat), Nermsche baen, Hellestraat, Plaats en vroegere Koezeyckstr.
Op de hoek staat de oude Paradijshoeve, waar Meester-Brouwer en Schepen Servatius Sweerts en later zijn schoonzoon gezworene Henricus Hoebancx hebben gewoond. Op de hoek van de Nermsche baen stond de oude “Alcôve” huis van Notaris Schepen Renier Lintermans.

Hellebloxske

Tussen de plaats, het Hellestraatje (langs twee zijden) en H. Dotremontstraat.
Op dit blok bevond zich de “Geuse Capelle” (huis Rosier) waar de ontroonde Regentie bijeen kwam onder de Besloten Tijd en bestormd werd door de fransgezinde rebellen onder Notaris Van Autgaerden. Op dit blok staan ook de oude huizen van sekretaris François Lodewyckx, bakker Livinus Van Hagendoren, Mattheessens en Ruttens. (dit laatste in de Dotremontstraat).

Bloxske van Reynus

Tussen A. Putzeysstraat, Gasthuisstraat en Doelstraat (2 zijden)
“Reynus” was Renier Vandermolen die zijn hofstede had in de Gasthuisstraat n°7 ( XVIIIe), met bijna de halve blok in eigendom. In de Doelstraat lag het voormalige pachthof Gaans, later Peeters, wijl op de hoek van de Doelstraat en A. Putzeysstraat, burgemeester Arthur Putzeys woonde. In de A. Putzeysstraat n°10 was ook de afspanning “den Ossenkop” waar het bureel van de eerste suikerfabriek was gevestigd, wijl op de hoek van deze straat en de Gasthuisstraat de eerste drukkerij Smeesters lag.

Putblock (voorheen St. Eligiusblock)

Tussen Gasthuisstraat, Stoopkensstraat, Dumontstraat en Doelstraat.
Zo genoemd omdat het blok langs de Putstraat (nu Gasthuisstraat) lag, waar zich vroeger het St. Eligius gasthuis bevond. Op dit blok bevonden zich ook de brouwer ijen Van Hagendoren.

Beekblock

Tussen Stoopkensstraat (vroeger Beekstraat) Tiensestraat, Kalverstraat en Dumontstraat.
Langs de beek lagen de meeste brouwerijen. Op dit blok bevond zich het pachthof Coenegras (nu houtmagazijn Vandermolen), waar Pater Coenegras zich tijdens de Be sloten Tijd verborgen hield in de “Gloriette”. Daar ligt ook de voormalige Broedersschool en langs de Stoopkensstraat het oude pachthof Van Hagendoren.

Sparrecampsblock

Tussen Kalverstraat, Kon. Astridstraat en Doelstraat.
Vroeger noemde zich deze grond “Sparrencamp” (sparbomenveld), met op de hoek in de Doelstraat n°20 het “Sparrencampshoff”, waar de weerwolf schuilde.

Hoekblock

Tussen Tiensestraat, Doelstraat en Kon. Astridstraat.
Op deze grond in de Tiensestraat bevindt zich het huidige rusthuis (voorheen huis Vandertaelen-Van Nerum) en in de Doelstraat n°62 het voormalige graanmagazijn van Arnold Adams. In deze straat staat ook de gemeenteschool. De betekenis van de naam is niet bekend, misschien omdat het block op de ‘hoek” lag.

Heirblock

Tussen Tiensestraat, de oude Heirbaan (nu Ern. Ourystraat) en de Vroente (2 zijden)
Kreeg deze naam omdat het blok langs de heirbaan lag. Op de hoek bovenkant staat het Nieuwhuys (oude Romeinse afspanning, Mairie on der de franse tijd, nu Bier- en Streekmuseum) Langs de Ern. Ourystraat bevond zich het herenhuis van Notaris-Schepen Joannes Van Nerum (n° 16, 18 en 20) en ook het oude Vijverhof (later huis Evrard – Van Autgaerden, nu Beukenlaan geworden). Langs de Vroente, aan de brug, lag de voormalige brouwerij Van Nerum (verdwenen) en ook het pachthof Meniéres (Not. J.Bt. Van Autgaerden), nu Hof ter Meersche genaamd en langs de kant van de Beek, de brouwerij Tomsin met daarnaast de eerste brouwerij Celis. In de Tiensestraat had men de Struysvogelhoeve (afgebroken), de Rode Poort (brouwerij Van Hagendoren) en in n°85 de oude brouwerij Maes.

Gheteblock

Tussen Vroente, Kloosterstraat, Molendreef en de Gete.
Op deze grond loopt de Nerm- of Schoorbeek in de Gete. Het blok ligt volledig langs de Gete.

Cloesterblock

Tussen de steenweg naar Tienen, de kloosterstraat (2 zijden) en de Vroente.
Op dit blok ligt het klooster Mariadal (voorheen klooster der Begaarden) en op de hoek aan de beek stond de brouwerij Dotremont “Duc” genaamd.

Er zijn nog enkele andere blokken, waarvan de oude benamingen niet bekend zijn.

© Vzw Hoegaards Erfgoed  

Print Friendly, PDF & Email