Ga naar de inhoud
De geschiedenis van de Bewoning

Inleiding

De geschiedenis van de bewoning van de Kapelhoeve werd opgezocht door Hubert Van Nerum. Hij maakte hiervoor gebruik van notities van dokter Jean Baptist Van Nerum die in 1808 in de Kapelhoeve geboren werd en in zijn nagelaten geschriften bepaalde gegevens over de hoeve vermeldde. De stukken uit het archief van de familie Dumont (nagelaten door de heer Paul Bail.) bevestigen deze gegevens en ook in het archief der V Geslachten van Hoegaarden berusten documenten die het gebruikte bronmateriaal staven. Bijgevolg nemen we de tekst van Hubert Van Nerum hierna integraal over. [1]

Geschiedenis van de bewoning

De oudst bekende gegevens

Te Houtem, dat tijdens de wintermaanden op zich zelf aangewezen was en zich van het moederdorp Hoegaarden [2] afgezonderd voelde, bestonden aanvankelijk slechts een vijftal pachthoven, waaronder het Puthof, het Tomhof, de Kapelhoeve of Capellehof, het Winhof en het St. Janshof.

De Kapelhoeve stond er reeds ten tijde van de pestkwaal, die ook te Houtem in 1635 heerste, toen de St. Katharinakapel druk werd bezocht en de gelovigen in de overliggende hoeve mochten verpozen.

De oudst bekende bewoner van ‘t Capellehof was Joannes Salomons [3] Kapelmeester te Houthem Siccum [4] in 1615. Na hem kwam zijn dochter Marie, geboren in 1627 en gehuwd in 1747 met Henricus Dekinder, geb. 1624, eveneens Kapelmeester.

Het gezin Dekinder x Salomons had zeven kinderen:

  • Henri °1648 +1648
    [5]
  • Henri. °1650
  • André °1653
  • Margriet °1656
  • Léon °1659
  • Agnes °1663
  • Nicolas °1666.

Marie Salomons stierf in 1676 Ingevolge “den roeden loope“, een besmettelijke ziekte meegebracht door de Spaanse legers die door het dorp trokken.

Ook haar zonen Andre, Leon en Nicolas bezweken datzelfde jaar aan deze kwaal. En een jaar nadien overleed ook Henricus Dekinder, ingevolge dezelfde ziekte. Alsdan werd besloten om de microben door het vuur te doden en het oude pachthof af te breken.

De nieuwe hoeve van brouwer Dumont.

Het was “Eersaeme” Jean du Mont, kortweg “Jeanmon” genoemd, die het overblijfsel van de oude hoeve opkocht en er zijn nieuw pachthof met “paenhuys” (brouwerij) bouwde. Pastoor Jan Van den Putte gaf zijn zegen. Dit gebeurde rond 1679 toen du Mont als “Notabele ingesetene van Hauthem” stond vermeld.

Jean du Mont [6] was op 15 November 1665 gehuwd met Margriet Sweerts (° 20 Juni 1627), als dochter van Servaes Sweerts en Christine Neys uit Bost. Vanaf toen kreeg het oude “Capellehof” de nieuwe benaming van “Pachthof Dumont”.

Uit hun huwelijk sproten zeven kinderen:

  • Agnes °1666
  • Francois °1670 en x1713 met Gertrude Peeters
  • Anna °1673 en x met Lambert Swellen
  • Jean °1676 x1713 met Elisabeth Bormans,
  • Tossijn °1681
  • Everard °1684 x 1712 met Agnes Huybens en Christina ° 1686.

In 1679 stelde Jean Dumont, samen met de andere Notabelen Jan Rega, Lambert Hubens en Peter Vanmol en in ‘t bijzijn van de eerbare getuigen Hendrik Vandenschilde en Servais Sweerts, voor Notaris Jean Bapt. Stevens, een rapport op, dat zij onder eed bevestigden. In dit verslag stond de schade vermeld, die tussen de jaren 1673 en 1679 te Hoegaarden was aangericht door de verschillende voorbijtrekkende legers.

Dumont overleed op 16 februari 1693 en het was zijn zoon Everard die hem als pachter en brouwer opvolgde.

Schepen Dumont.

Everard Dumont huwde in 1712 met Agnes Huybens (°1605 dochter van Kapelmeester en Notabele Lambert Huybens (Hubens ?) en Margriet de Kinder (Dekinder) Deze laatste was dochter van Henricus de Kinder en Marie Salomons)

Agnes Huybens was weduwe van Brouwer Jan Struys uit het Puthof, van wie Henricus Struys, die later trouwde met Elisabeth Sweerts en in 1741 medestichter werd van de Confrerie der V Geslachten van Hoegaarden.

Everard Dumont was Schepen in de Hoegaardse Regentie en stond in 1747 achter de Wethouders, tijdens de dorpstwisten te Hoegaarden omwille van de bestrating van de oude Molenweg (huidige Pastorijstraat.).
Uit het gezin Dumont x Huybens werden zes kinderen geboren:

      • Lambert °1713 x1716
      • Everard °1715 x 1739 met Elisabeth Bueckens
      • Jean- Henri °1717 x 1750 met Margriet Van Osmael
      • Tossijn °1719 +1748
      • Jean- Baptist °1721 x 1751 met Deodata Vandermolen
      • Agnes° 1728.

Hun moeder Agnes Huybens overleed op 21 Juni 1731, zodat Everard Dumont met zijn vijf minderjarige kinderen achter bleef. Hij hertrouwde niet en zette het “paenen” (brouwen) en “pachten” verder.

Buiten nog andere gronden had hij in 1727/1728 een dagmaal land in huur voor de pachtprijs van 3 gulden en 17 stuivers per jaar, gelegen in het Opperveldt, regenoten de straat uit Houtem naar Hoksem en toebehorende aan de St. Katharinakapel.

In 1739 trad zijn zoon Lambert in het huwelijk met Elisabeth Bueckens (dochter van de latere Burgemeester Batholomeus Bueckens). Hij vestigde zich ergens te Houten als brouwer. Zijn broeder Tossijn volgde hem in het “paenhuys” van zijn vader op, wijl het landbouwgedeelte verzekerd werd door de andere broeders Jean-Henri en Jean-Baptist. Helaas, in 1748 stierf Tossijn, die nu door Jean Baptist in het paenhuys werd opgevolgd.

Hun vader overleed op 5 Juni 1750 en de zonen traden uit de onverdeeldheid. Elk kreeg zijn deel

Zo kwam Everard in het bezit van het paenhuys, zodat hij vanaf toen op twee verschillende plaatsen brouwde. 

Jean-Henri, die op 6 Juli 1750 in het huwelijk trad met Anna Margriet Van Osmael (° 14 Sept. 1720, als dochter van Henri Van Osmael en Gertrude Rega uit Outgaarden bleef als landbouwer op het pachthof wonen. 

De derde zoon Jean Baptist trouwde in 1751 met Deodata Vandermolen (dochter van Schepen en brouwer Bernard Vandermolen en Elisabeth Van Osmael) en vestigde zich als brouwer te Hoegaarden op de Stoopkensstraat, in de huidige brouwerij “de Kluis [7]

Noteer dat Margriet Van Osmael en Deodata Vandermolen rechtstreekse nichten waren.

Landbouwer Dumont

Na zijn huwelijk liet Jean Henri Dumont het pachthof verruimen, hetgeen laat vermoeden dat het voorheen eerder een kleinere hoeve was.

Bij de “groote kermisse” op de eerste zondag van Mei, liet hij elk jaar zijn hoeve wit kalken, terwijl bij het feest van St. Katharina op 25 nov. in de hoeve Dumont brood werd uitgedeeld aan de armen. Op die dag kwam er steeds veel volk naar Houten, want na de mis ging dan geregeld de processie uit, die langs de landelijke wegen toog en een schilderachtig tafereel bood.

Op 18 Oktober 1752 werd hun zoon Jean Baptist gedoopt en bij deze gelegenheid werd er op het pachthof “fameuselyck getrackteert”.

In 1759 was Jean Henri Dumont, samen met Goris Geerts, getuige bij de afsluiting van de kapelrekeningen, opgesteld door de Kapelmeester Jacobus Finoulst uit: het Winhoff. Dit gebeurde ten huize van Servaes Sweerts, Secretaris van Hoegaarden, in aanwezigheid van Pastoor Henricus Sweerts. Noteer dat Servaes Sweerts de broeder was van Pastoor Henricus

Sweerts en de schoonbroeder van Henricus Struys (zoon van Agnes bus Huybens). Deze twee Sweertsen waren samen met Struys, Carolus Van 15in Nerum en Hendrik Hoebancx de stichters der V Geslachten van Hoegaarden (1741.)

In 1764 werd door Pierre Peeters uit Tienen een nieuwe klok gegoten voor de Kapel van Houtem. Zij werd plechtig ingehuldigd en kreeg als meter Anna Margriet Van Osmael (vrouw van Jean Henri Dumont) en als peter Jean Janssens. Deze klok hangt nog steeds in het torentje van de kapel en draagt als opschrift:

A. Loos
Cappelmeester
P. Peeters me fundit 1764
Meeter Anna Margarita van Osmael
Peeter Heer Joannes Janssens

Dumont stierf op 23 januari 1780.

Kapelmeester Dumont.

Jean Bapt. Dumont was 27 jaar oud toen hij op 15 mei 1779 in het huwelijk trad met zijn kleinnicht Anne Albertine Nij s uit Nerm (° 5 Okt. 1746, dochter van Jacques Nijs en Françoise Therese Van Osmael

Acht maanden later overleed zijn vader en Jean Baptist volgde hem als pachter op. Zijn moeder. Margriet Van Osmael bleef bij hen op het pachthof wonen tot aan haar dood op 23 Sept. 1795.

Uit hun huwelijk sproten zes kinderen:

      • Therese° 1780 +jong
      •  Anne° 1781 x met Jean Antoine Maison en xx 1816 net Henri Van Hagendoren
      •  Catherine °1783 x met Antoine Van Ex, Jean Baptist °1784 x1813 met Anne Cath. Van Hagendoren (zuster van Henri), en xx met Victoire Vandermolen, Albertine° 1787 x1808 met Brouwer Jean Bapt. Van Nerum uit Hoegaarden [8]
      • Jean-Hubert °1790 x met Anne Marie Lambrechts.

Jean Baptist Dumont bezat meerdere ond waaronder de aanpalende percelen, naast en achter zijn pachthof gelegen, die hem uit de erfenis van zijn vader waren toegekomen. Deze percelen waren 15 a 80 ca tuin en hof (sectie B 159) 20 a 20 ca weide (sectie B 161) 46 a 10 ca labeurgrond (sectie B 162) 83 a bouwland (sectie B 163)

In 1783 viel hem een grote eer te beurt, hij werd namelijk tot Kapelmeester gekozen. De St. Katharinakapel had haar eigen financieel. 

Boer Oliviers stierf op 14. Okt. 1981. Zijn nalatenschap verviel aan zijn weduwe voor 1/4 in vruchtgebruik en 1/4 in volle eigendom en het overige aan zijn vier kinderen:

      • Robert Oliviers uit Korbeek Lo
      • Claude Oliviers uit Hoegaarden
      • Christinne (x met Armand Pleisters uit Grimde bij Tienen.)
      • Simonne (x met Julien Ickx uit Tienen.)

Het nalatenschap Oliviers werd geregeld ter studie van Not. Rosseuw te Tienen ingevolge een akte verleden op 3 Maart 1968, (gift tussen echtgenoten). Na de dood van Boer Oliviers, besloten zijn weduwe en haar kinderen, het pachthof te verkopen.

Dr. Demedts.

Op 30 Sept. 1983, ter studie van Not. Casiman te Antwerpen en Not. Antonis te Herselt, werd de hoeve verkocht aan Paul Devree en Christiane Leenders, maar het was slechts van korte duur, want op 20 Sept. 1984 verkochten zij reeds het eigendom aan Dokter Dirk Paul Rene Demedts en Joanna Eugenia Josephina Hauben, voorheen te Boutersem gevestigd.

Deze laatste koop ging door ter studie van Not. Mertens te Glabbeek en Not. Casiman te Antwerpen. Het pachthof (B 160), met tuin (B 159), weide (B 161) en de strook bouwgrond (B 163a) bedraagt heden in totaal 86 a 35 ca De nieuwe eigenaars lieten zowel binnen als buiten, restauratiewerken uitvoeren en aanpassingen aanbrengen.

Boven de ingangsdeur van het woonhuis (n° 96 te Houtem) prijk een mooi glasraam, voorstellend een vrouw die een schaal met druiventros verheft. Deze tros duidt op een lager gelegen veld “de Wijngaert” waar vroeger aan wijnteelt werd gedaan.
Dit gaf aanleiding tot de keuze van de nieuwe benaming van het pachthof: “de Wijngaert”.

Bronnen en citaten[+]

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email