Ga naar de inhoud

Inleiding

Zoals elke gemeente heeft ook Hoegaarden zeer betekenisvolle straatnamen, die aan personen, feiten en gebeurtenissen uit het verleden herinneren. 

Er zijn er ook enkelen die minder sprekend zijn en misschien met de tijd kunnen worden aangepast. De toerist die naar het bierdorp komt, kijkt naar de naamplaat en tracht er de betekenis van te ontdekken. Hierdoor wordt hij geholpen door een verklarend bijvoegsel op sommige platen. 

Het is bewezen dat zelfs verschillende inwoners van Hoegaarden de betekenis van sommige naamplaten niet kennen en buitenstaanders zeker niet.  In dit artikel willen we eveneens de vroegere benamingen van de straten even in het daglicht plaatsen, we beperken ons echter tot de bijzonderste en dichtst bewoonde straten. 

Hoegaardse straatnamen met hun betekenis... 

Altenaken

Goed bewaarde en sprekende naam voor de wijk waar de aloude familie Altona haar “acum” (heem) had. 

Arthur Putzeysstraat

Vroeger samen met de Doelstraat en de Ernest Ourystraat, achtereenvolgens “Kruyweg, Heirbaan, Oudebaen, ‘s Heerenstraete en Koninklijke weg” genaamd. 

Vervolgens Koffiestraat geheten, omdat daar een paar koffiehuizen waren, (in de Ossenkop en het Hooghuys) waar lekkere koffie werd opgediend. 

De huidige benaming is ter ere aan de oud-burgemeester notaris Arthur Putzeys, die op de hoek van deze straat in het nr. 28 woonde (huis heden verdwenen). 

Beukenlaan

Nieuwe wijk op het oud eigendom Evrard – Van Autgaerden, waar rond 1834 door het echtpaar Van Autgaerden Van Nerum, beuken werden geplant. Dit eigendom noemde zich vroeger ” ‘t Vijverhof”. 

Bleystraat

Waar het vruchtbare land “cultura de blida” lag (1344), gewijzigd in “Bley” (1571). 

In dit veld kampeerde het leger van de Franse Zonnekoning Lodewijk XIV in 1673, toen hij naar Maastricht oprukte. 

Brouwerij Loriersstraat

Deze omgeving werd vroeger “Egypte” geheten, omdat er regelmatig zigeuners kwamen kamperen, die men voor Egyptenaren hield. Nadien brouwerij Loriersstraat geworden in aandenken aan de grote bierbrouwerij die er was. 

Doelstraat

Zelfde opmerking als voor de A. Putzeysstraat. 

Daar bevonden zich vroeger de doelen van de schuttersgilden. De franse vertaling “rue du Tir à l’Arc” spreekt meer tot de verbeelding. 

Dumonstraat

Zij loopt recht naar het vroegere “Paenhuys Dumont” ( heden brouwerij de Kluis). 

Daar woonde Joseph Libert Dumont, stichter van de eerste suikerfabriek van Hoegaarden in 1865. Voorheen droeg deze straat de naam van “Kerckebaen” en was slechts een pad die opwaarts liep in de richting van de kerk. 

Elst

Gehucht van Hoegaarden, waar prachtige elzenbossen stonden en van uit de Gallo-Romeinse tijd dateert (Elgi). 

Ernest Ourystraat

Zelfde opmerking als voor A. Putzeysstraat en Doelstraat. Later werd deze straat “Nieuwstraat” genaamd, omdat er een nieuwe baan was gelegd. 

Op de hoek bevindt zich ‘t Nieuwhuys-museum, dat tijdens de Franse en Hollandse tijd als gemeentehuis diende en door de eeuwen heen een rol speelde in de Hoegaardse geschiedenis. 

Draagt heden de naam van Ernest Ourystraat als hulde aan de voorzitter van de Raad van Beheer van de suikerfabriek “Grand Pont” van 1920 tot 1943. 

Fabrieksgang

Hier werd in 1865 de eerste suikerfabriek opgericht door notaris Louis Alex Putzeys, brouwer Joseph Libert Dumont en Appolinaire Van Goitsnoven. 

De straatnaam herinnert nog aan deze fabriek. 

Gasthuisstraat

Voorheen deel uitmakend van de Meldertschen weg

Later (nog rond 1860) Putstraat genaamd, omdat zij in een diepte ligt en herdoopt in de huidige naam, wegens het “gastenhuys” voor pelgrims en vermoeide reizigers tijdens de Middeleeuwen. 

Gemeenteplein

Vroeger de “Poel” (omdat er een poel was) en dan de Plaats genaamd. 

Symbolisch middenpunt van de gemeente en verzamelplaats aan gemeentehuis en kerk, waar de inwoners samen komen bij de inzet van feestelijkheden en ook bij begrafenissen. Plein waar de vrijheidsboom eens prijkte en getuige was van oude glorie. 

Henri Dotremontstraat

Voorheen “Nermschen weg” maar later tot Henri Dotremontstraat herdoopt, omdat aldaar in nr.90 de veearts H. Dotremont woonde, die van 1906 tot 1926 burgemeester was van Hoegaarden. Tijdens de eerste wereldoorlog stond hij de armen uit de gemeente bij. 

Werd door de Duitsers in augustus 1914 met de dood bedreigd. 

Houtmarkt

Plaats waar vroeger bij de ontginning der bossen, het hout werd verkocht. 

Op de Houtmarkt, rond het Kapittelhuys en het Arensnest begonnen de troebelen van 1789, die te Hoegaarden het Schrikbewind inluidden. 

Hoksem

Gehucht van Hoegaarden. 

Naam ontleend aan het heem van Hokko (vleinaam voor Hugo). 

Houtem

Gehucht van Hoegaarden, vroger zeer bebost (bosheem houtheem) 

Jules Lowetlaan

Naam gegeven aan een nieuwe wijk voor kleine landeigendommen, ter herinnering aan de directeur van de Grand Pont (opvolger van Ernest Oury). Tijdens de tweede wereldoorlog steunde hij de ondergedokenen en hielp de weerstand. 

Kalverstraat

Niet zoals beweerd wordt de straat langs waar het vee werd opgedreven, maar wel een smal en modderig “pedeke” dertijds daar gelegen “Sparencampshoff” te bereiken. Men zakte er tot aan aan de knieën in het slijk, zodat het een echte “calvarie” was, voor wie er door moest. Daar zou ook een kruis op een berm hebben gestaan, ter herinnering aande “Calvarieberg”. 

Kauterhof

Maakte deel uit van de Meldertschen weg, doch achteraf Kauterhof geworden, natuurlijke benaming voor het aldaar gelegen cultuurland op de “couter”. 

Klein Overlaar

Gegeven naar de oude benaming van het gehucht “Op-Overlaar” genaamd en komende van het germaans “awi-laer” (vochtige plaats). 

Kloosterstraat

Straat palend en leidend naar het oud Begaardenklooster ( nu Mariadal ). Vroeger droeg zij de naam “Vroenteweg”, omdat ze aan de Vroente paalde. 

Koning Albertlaan

Voorheen een smal pad ” ‘t Stichelke” genaamd. 

Ter ere van de overwinnaar van de IJzer, Z.M.Albert I Koning der Belgen van 1909 tot 1934, werd deze straat naar zijn naam herdoopt. 

Koningin Astridstraat

Voorheen Smisveld genaamd, omdat er een “smirse” zou gestaan hebben. 

Onder de Franse tijd verkeerdelijk “Sanetsveld” genaamd. Huidige naam gegeven ter herinnering aan onze betreurde Koningin Astrid, te Kussnacht verongelukt in 1935. 

Kwadestraat

Moeilijk te begane straat. 

Nerm

Gehucht van Hoegaarden. 

Laag gelegen plaats (Neder-heem), waar eens ‘t hoff tot Neerhem stond. 

Oudstrijderstraat

Ter erkenning van hen die tijdens de laatste wereldoorlog hun plicht deden voor het Vaderland. 

Pastorijstraat

Vroeger “Molenweg” geheten (weg die naar de grote molen liep) en waar een paar wethouders woonden. 

Het kasseien van deze straat gaf in 1749 aanleiding tot grote dorpsruzie. 

Later “Knorrestraat” genaamd, naar de bijnaam “Knor” gegeven aan een man die in deze straat woonde. 

In de Pastorijstraat staat de huidige pastorij van Hoegaarden (voormalige woonst van schepen en meester-brouwer Carolus Van Nerum) en ook ‘t Cleyn Paradis (het vroegere lokaal van de katholieke partij). 

Rommersom

Gehucht van Hoegaarden. Heim van Rombald (Rommersheem). 

Stationstraat

Straat lopend naar het oud station, in 1867 gebouwd en reeds jaren verdwenen. Voorheen noemde deze straat “Steenbergen” naar een oude burcht ” ‘t Steen” uit de XIIIe eeuw. Later zegde men “de Grote Brug en hoger op”. Daar stond het paenhuys Flemalia en en later ook de “Zwaluwhoeve”. 

In deze straat werd in augustus 1914 de pastoor van Outgaarden, J.F. Goris, door de Duitsers doodgeschoten en mevrouw Geens-Finoulst uit de Grote Molen dodelijk gekwetst. 

Slachthuisstraat

Straat leidend naar het reeds lang verdwenen slachthuis. Het is een korte straat zonder uitgang, een ommekeerstraat gelegen aan de Gete en de Grote Brug. 

Werd voorheen “Bedelaars omkeer” genoemd. 

‘t Stichelke

Zeer goed gekozen benaming voor een nieuwe wijk palens aan het voormalis ‘t Stichelke dat de E.Ourystraat met de Pastorijstraat verbond. 

Stoopkensstraat 

Voorheen Beekstraat geheten omdat zij langs de Nermbeek lag. In deze straat lagen de meeste brouwerijen omdat er overal bronnen opborrelen. 

De huidige benaming zinspeelt op de vermaarde bierstopen die er overvloedig klaar stonden gevuld met het smakelijk Hoegaards bier. 

In deze straat ligt de brouwerij “de Kluis”. 

Tiensestraat

Straat leidens naar Tienen, vroeger gewoon “Steenwegh” genaamd 

In deze straat ligt het rusthuis en het sportcomplex “De Struysvogel”.  

Tommestraat

Straat leidend naar de Romeinse tommen. 

Was een aftakkingsbaan van een Gallo-Romeinse heirbaan op de hoek van deze straat staat de Cruysblock (voormalige woonst van griffier Servaes Sweerts). In dit huis werd in 1667 landdeken Henricus Peeters geboren. 

Valleistraat

Straat gelegen in de vallei te Nerm. Vroeger Helstraat genoemd. 

 

Vroentestraat

Gelegen langs de vroegere “Vroente” (gemeenschappelijke weide voor dieren rond het klooster). 

Het straatgedeelte langs de Gete tot aan de Grote Brug had nochtans niets met de oude Vroente te maken. 

Walenstraat

Straat die naar het nabijgelegen Walenland loopt en langswaar de Walen naar Hoegaarden kwamen. 

Het voorste gedeelte van deze straat tot aan de Nermsche baen, noemde zich vroeger “Paradijsstraat“. Op de hoek hiervan staat nog steeds de Paradijshoeve. 

© Vzw Hoegaards Erfgoed 

Print Friendly, PDF & Email